Mafên Mirovan ji Kurdan re, û Aştî ji Kurdistanê re... Human Rights to the Kurds, and Peace to Kurdistan..
media of turkey: under control of fascist government and military...
ok lets talk about turkish media. well, actually there is almost nothing to talk about, because we all know that it is one-sided, and all unders control of fascist tc. and there is one person who almost all media in turkey, aydin dogan! he owns, milliyet, hurriyet( i think i hate this newspaper the most because "ataturk's face with a turkish flag" is its symbol under that reads: "turkey belongs to the turks" and this is its slogan"), posta, fanatik, referans, gozcu and, alas, radikal! radikal is(i think i should say "was") the best newspaper among those! but recently some other columnist have come to the newspaper such as hasan celal guzel, "fascist" would be the best word to describe him shortly! and there are some other guys in the newspaper that lowers its level such as; gunduz aktan, m. ali kislali, even haluk sahin and etc. but it is worth to read radikal even if it is only for the articles of murat belge, ahmet insel, orhan miroglu, altan oymen, and yildirim turker. they are sensitive about thsi kurdish issue and they look at it from an objective ground, as much as i have read and understood from their writings!
and i wanted to show how most of the columnists, journalists in turkey are military-and narrow-minded, in this prospect. when you think of a journalist, you would think that he or she would be questioning everything and write his or her stuff as objective as possible! unfortunately this is not the case in turkey! in turkey i tell you how it works: the military hands out a statement to dogan yayın holding(dyh) and they publish it as if they have researched for it, and digged out to find it out in all newspapers they have. keep in mind that they own almost all the newspapers that most of turkey reads! and here is the outcome; a society that does not respect any kind of human rights when the issue is kurds or kurdistan!!! because they have been told by tv channels(he has many tv channels as well), by newspapers, by magazines, by everything that kurds are the ENEMIES OF TURKS&TURKEY! and naturally the outcome is the way that tc expects. kurd-phobic society!
"ANYTHING KURDISH IS BAD" this is carbed in their minds!
this new guy who transfered to radikal awhile ago, hasan celal guzel is writing great articles to manipulate turkish society(turks). the other day he wrote an article claiming that kurdish population in turkey is between 5 and 8 million(he includes the zazas as well but he says that zazas are not kurds) and he says at most it is 8, ot i think it is about 5 million. and yesterday he wrote another fucked-up article, this one was about how turkey is ignoring the cross-border operation that military should have done awhile ago to northern iraq(south kurdistan). i just dont get it!
how come a columnist, well not just one, most of the turkish columnist want turkey to enter south kurdistan, want a WAR? a fucking war!!!! is it that simple! is it that joyful, tasteful, delighful, enjoyable and easy to go and kill the people, the KURDS? well i think it is!! otherwise why would they want a war in south kurdistan that much, right? so i translated his last article into english! yes i took the time and translated it into english from turkish!!
enjoy it:
westerners and especially americans, have grabbed turkish foreing policy very well.turks's current situation reminds, italians', once, noisy and talkative picture.the ones's, who govern by people's reactions, reactions seem in concordance from this point.when turkish politicas scream, the collocutors are watching, by laughing behind(secretly).if their screams, cries have raised too much, then a call from president(bush), and his secretary of state(condi) is enough to calm them down. you look and see one newspaper has declared pm(recep) " a man like un".and our people are very pleasent by this. people are very happy about bringing americans, europeans, andtalabanis, barzanis to their knees with one statemnt, while doing it without using military force. when it comes to martyrs' funerals,ates dustugu yeri yakar nasilsa(this is an idiom, basically means: nobody understands how it is to be hurt other than the one who is hurt)...
***
it is impossible for turkey to protect its national security and be an effective(deterring) power in the middle east with this "cheap"(useless) foreign policy.lafla peynir gemisi yurumez(another idiom, it is hard to translate them, this basically means: without action words mean nothing). without turkey showing its real power out, there is no way that she will get a resultfrom those statements and phone diplomacy. while ME is in this new, historical, transformation period; turkey's dealing, diverting with "empty"(ineffective) diplomacy is a misfortune(bad luck) for the turkish people, who have been the only owner of this region. while turkey was talking about "cross-border military operation" two weeks ago; today pm is talking about a nato force presence in northern iraq. if koskoca(this means enormous, but in context it means "mighty")turkey, is expecting nato to provide her security against PKK, then why are they feeding an army of 800 thousand? if pm, by this thinks that nato member turkey, will be able to send troops to northern iraq, he should not wait for it. even the leadership of turkey, that has agreed to send troops under some conditions, for a un force in lebonan was not accepted(he is trying to say that westerners dont trust turkey) and they want turkey to share leadership with england and italy.
***
turkey should stop being diverted and put on a sleep, and should realize the cross-border operation.israel's attack on lebonan has created a suitable environment for turkey. turkey has right to do this in every single way. because;
1. PKK's attacks are continueing with its all violence.as we have said it before turkey has right to do this(cross-border operation) by law.(i dont know by which law though, i wish he said the law as well but anyway lets continue)
2. usa is beating araound the bush(diverting turkey)and does not want to solve the PKK issue from the roots. because, on one hand she does not want to offend peshmergas, which she has declared as strategic ally; and on the other hand they want to use the PKKas a tool in iran issue against turkey.
3. the peshmerga leaders in northern iraq, and barzani, talabani, who have become political powers by the help of usa, let alone wanting to make the PKK ineffective(harmless), they, on the contrary support the PKK and use it agains turkey.it does not worth anything that they close down the PKK's representatives symbolically.
***
under this circumstance, turkey, after dealing with its diplomatic relationsfor few days, should realize it s cross-border operation and root out the PKK's camps. otherwise, this quietness will be seen as a weakness, frailty and turkey will not be able protect its national security.
here is the link to the original article : http://www.radikal.com.tr/haber.phphaberno=195198
so, what do you think? i am right,arent i? he is dying to see kurdish blood splitting over!! he is dying to drink kurdish blood! he is blinded by the desire of a "KURDISH GENOCIDE" as they have one armenian genocide not good enough!
i dont know what to say, i am dumbfound by people like this dickhead, fucking fascist son of a bitch!!
and i only, again, want to call upon all people, not only kurds, to see this and to react against this cruel and inhumane treatments that kurds were and are forced to face!!!
it is the time that all human beings, but to the most part kurds should rise up and get what belongs to them!!! and start to live lika HUMAN BEINGS, not like animals, even worse than animals!
biji kurd û kurdistan!
û her biji mirovatî!!
posted by tari ronahi at 9:45 AM 0 comments
KURDISH: an endangered language
i was planning on writing the role of islam(religion generally) on kurds and kurdistan. but i think there is something more urgent to be talked about than that, that is: "the plight of kurdish"
yes what is the situation the kurdish in right now? and especially the bakuri kurds plight? because the başuri kurds are in a very good shape in comparison to bakuri kurds in terms of preservation of the kurdish language and passing it to younger generations, even though they have many arabic words(in fact too much)! why are the bakuris forgetting kurdish, exploiting it, and not teaching to their sons, daughters and newer generations?
this is a big question and a heavy one as well! and it is not an easy question to answer, because it has some answers and at the same has none!
we all know that it was kurds' natural homeland that kept kurds from being assimilated totally in the past! abdullah ocalan has a very good analyses about this in his book called "bir halkı savunmak"(defending a people), even though i should condemn(i know this word is very strong but the danger that is on the kurdish language is as serious as this word or maybe even more serious) him for writing this book in turkish, because he is the leader of the kurds, i understand him, i mean i sympathize with him! i think it was something like that " the mountains, where the kurds live, have protected kurds from melting(being assimilated), but it also has prevented them from developing, because of the invasions, and pillages that have been going on in this sensitive area; kurdistan" i am talking about the assimilation part of this quote; it has protected our language, and culture from disappearing! it, indeed, has done that, the great mountains of kurdistan!
until the end of 1980s the kurdish language was still preserved, because the kurds were still in their villages, and mountains back then. and they had their own little worlds, most of them would not know one single word turkish and the women, in specific, did not know one single word turkish! even though there are some bad sides to this, such as they were not connected to the outer world in any way or this kind of things, it was still good because the kurdish language was still living and it was being passed to the younger generations by our holy mothers! but at the beginning of 1990s, and since then going on, we have been losing the kurdish language, "THE LANGUAGE OF THE KURDS, THE LANGUAGE THAT MAKES KURDS; KURDS, AND THE LANGUAGE THAT WITHOUT IT THERE WOULD BE NO KURDS". and it is mainly because around four or some say five thousand kurdish villages were forcibly evacuated, i should use "they were destroyed by the turkish army" instead. and more than three million people(kurds) were displaced! and of course it had its consequences! they all went to cities, where they were not wanted and most of the time they were ostracized, not employed, and left to death by those nice turks in the outskirts of the metropolitan cities such as stenbol(istanbul), izmir, edene(adana), and enqere(ankara).
so the turks got a great opportunity to do what they have been trying but were not able to succeed for years; assimilation!
all the kurds started to go to school, where they would only speak turkish, and if, in any way someone were to speak kurdish s/he would punished for speaking kurdish and this way it would have a deterring effect on the other children(students) as well! kurdish students were despised and made fun of because of their accent so the families of those kurdish students thought that if they spoke only turkish at home it would help their children and they would be able to speak turkish better, and nobody would be able to fun of them. of course this was not the case for everybody, some would say kurdish is useless, it indeed was in the eyes of tc, and therefore would only teach turkish to their children, because you would get the benefits of government on the level of your turkishness, so if you did not know kurdish that was a plus in your turkishness!
they only watched the turkish tv channels! and especially the mothers were very badly affected by this, because they wree the ones who would stay at home and when they did not have anything to do they would watch the tv and improve their turkish, but after a while they started to use turkish words while speaking kurdish, keep in mind that their children were not taught kurdish, so even if some of those children wanted to learn kurdish they would learn it wrong because their parents would not speak appropriate kurdish! i still cant believe that some kurds would say "qapi qepamiş bike" for "close the door" in kurdish: i have a very hard time understanding this, qepi originally is kapı(it is pronounced liek qepi in kurdish) "qepamiş" means nothing, it is supposed to mean "close", they combine turkish root of "to close" and add a kurdish suffix to it and make it kurdish. when i see people using those words, and killing kurdish it really hurts me very badly!
i think i will tell you a joke about this as well. there is that kurdish guy who is a political asylum seeker in sweden. he gets sick and they call a doctor to come and see what his problem is, but there is another problem this guy does not know swedish so they bring a kurdish-swedish interpreter when the doctor arrives. and the asylum seeker starts to tell his problem: "îçê qulaxê min ağrimiş dikê" and the interpretes does not understand a word of it except "dikê" which is a suffix and means "make, do" when added to the endof a word.so he asks the patient "what did you say? sorry i did not understand you". the patient gets angry and yells "îçê qulaxê min ağrimiş dikê" as if the interpreter does not know kurdish! but he is unaware of the fact that none of the words he uses is kurdish! they are all turkish but just mixed with kurdish suffixes! and in kurdish he should say "nava guhê min di êşê" and in turkish that would be " kulağimin içi ağriyor" which means "inside of my ears hurt".
so do you see the seriousness of losing kurdish? and that refugee, the patient, is a political asylum seeker probably involved in kurdish activities that is why he fled to sweden!
and now they have many campaigns for girls, and it is especially in the kurdistan region of turkey!(can it be because they want to assimilate kurdish girls? because they are the ones that teach kurdish to the younger generations and pass it over!! i am afraid thats the reason). because in the black see region there are many people who dont send their daughters to school, for religious reasons, and nobody is saying anything against it because they are already turks so they dont need to organize campaigns such as "come on girls, let's go to school". but they do need to organize these kind of campaigns in kurdistan because they are not turkified yet! and they are trying their best!!
"In Van, where the nationwide campaign was launched in 2003, poverty and cultural traditions have historically kept girls at home. Up to half of all girls in this eastern province are estimated to be out of school. Yet through the efforts of the campaign, 20,000 girls have enrolled for the first time." this is only in wan(van) city
"But thanks to a major education drive(the campaign), approximately 120,000 girls have enrolled in the last two years."(www.ungei.org/gapproject/turkey_422.html)in the all region, and this number is increasing day by day!
if it was really for the girls's education! there would be nothing to say against, but when you know this is done on purpose to assimilate you and turkify you! it is not possible not to say something against it, if you have one little piece of kurdishness or humanity in you!
and the most dramatic thing about this is that they have succeeded it in a very big part of it! and if they continue like that no wonder they will be able to turkify all the kurds in the next ten or twenty years period! and i am as death serious!
i really feel apathy and sorrow at the moment! we are fighting for this cause we are dying for this cause, the KURDISH CAUSE but we dont do anything for the most important component of this cause, KURDISH LANGUAGE!
it was three weeks ago! my uncle, my cousin, my borther and i went to our village. it was rebuilt but there is nobody from my family in it. but we have relatives in the village, and i really dont like the people in the village because they are closer to the tc than they are to the partî. anyways we went to the river bank in fact but we thought we should give a visit to the village as well and see how everybody was doing! we did so and went to the village!
i wish we did not go though because i was disappointed there! because of the KURDISH of course! we were sitting outside with my aunt (my father's aunt from his mother's side) and there were some girls doing something! and i suddenly realized that they were speaking turkish! so i could not hold it anymore and i asked my aunt " wow! so you speak turkish in the heartland of the kurdistan as well, and in the village too?" and the answer was ruining, very destructive indeed! "thats nothing, wallah when two girls get together they never speak one single word of kurdish! it is only turkish they speak. they speak turkish even with their families at home!"
so i think, it would be very reasonable for me to infer that; tc has suceeded in assimilating the kurdish women into turkish!!! that was what they wanted from the beginning of this fascist country to this day! and i am afraid they reached their aim finally!!!nobody speaks kurdish in their home any more! yes, even in the kurdistan! especially the children, and among the children the girls, play a more important role and they, too speak turkish instead of kurdish, most of them do not even know the kurdish numbers, let alone the other things about kurdish language such as grammar and vocabulary knowledge and etc!
i admit that i am a pessimistic personality! but i am realist as well! and this is the real situation, plight that the kurdish people, and the very important reason of their very existence KURDISH is in!
and i also want to grab your attention to the new TZPKurdî(tevgera ziman û perwerdahiya kurdî-www.tzpkurdi.com) meaning "kurdish language and education movement"! they are aware of this terrible situation and they are working beyond their capabilities to acknowledge the kurds about this vital situation and, hopefully, make them more sensitive about this issue and teach them kurdish!! so far they have founded 8 organizations in the important cities of kurdistan and also stenbol(istanbul) that teach kurdish! and they are working on improving and spreading it to all cities that kurds live in!
unfortunately they need help! and the help they need is not provided to them by the political and cultural organizations of the kurds!! i think they should think about this twice! and should see the fragility of the situation and support this movement to their best ability! even pkk has declared that from now on the official language of the partî will be kurdish, because they understood how important the kurdish language is for the kurdish people! so "i call upon all kurdish political, cultural, and any other organizations to support this important and even holy movement of KURDISH LANGUAGE!" because if we dont do something now, it will be TOO LATE tomorrow !
biji kurd û kurdistan
û her biji zimanê KURDÎ
Link: ,
posted by tari ronahi at 9:36 AM 0 comments
an interesting(dangerous) trip to KURDISTAN!
well that has been a long time that i was trying to write this post, but i kept delaying, and now i want to write it so that everyone will understand the kurds and their situation better, hopefully!
i stayed in the usa for one year as an exchange student some time ago, and my host family that i stayed with wanted to come over to turkey and then see my hometown; they called it southeastern turkey, like the turks like to call it, and i would insist that it was kurdistan(northern kurdistan). so they came to stenbol(istanbul) first and i took them to several good places in stenbol such as sultanahmet, aya-sofya(agia-sophia) museum, grand bazaar, spice bazaar, taksim(square) and etc. shortly they stayed in stenbol for four days, and now the time had come for going to kurdistan, with my saying.
we arrived in amed(capital of kurdistan), they only got to see the walls, second biggest walls in the world after great wall of china. and we headed towards sêrt(siirt) where my family has been staying since they have come to the city from ginyanis, a village of botan. that night we arrived late and they were tired so they just went to sleep. the other day we took a walk of sêrt, çakmak neighborhood in particular because; that place is the most patriotic place in sêrt, almost all of the people living there are real-kurd! not korucu or bêşeref if you know what i am saying. and we stayed for awhile in my uncle's house as well. yes his home is in çakmak too, i am proud of my family they are all patriotic!
and next day we went to eskîf(turks call it hasankeyf) it is in district of êlih(batman). it is one of the very old, and historic places in kurdistan, and in the whole world! unfortunately they(tc;turkish republic) are planning to build a dam; ilisu dam-project. and the only reason to why, they are destroying such a great place that should be in world cultural heritage monumants, and is unique; is of course because this place is KURDISH, so it is kurdish history and as you all know tc would destroy every single thing that has any kind of relation with kurds or kurdish! and very unfortunatley eskif is kurdish too. here is what my host mom has written about that dam shit:
The whole thing about the dam blows my mind, that the EU would not make the cancellation of the dam a condition of EU membership. It seems that though the people and the NGOs convinced the contractor to pull out the first time, there is another company, Siemens of Germany, that is interested in building the dam. It is not just a question of taking away peoples' homes without adequate resettlement policies and infrastructures in place, flooding a historic treasure, but also that it has been demonstrated that there is a far more efficient and less costly way of increasing electrical power simply by upgrading the transmission system. Then there is the fact that the projections for how long the water supply would be able to produce power would only be about 70 years, which does not at all justify the cost. There is of course the question of relations with Syria and Iraq and cutting off there access to the waters from the Tigris and Euphrates. Yet, only one report that I read said it all quite frankly, that with all the evidence against the construction of the dam, it was obvious that the Turkish government's obsession with moving ahead on this project was linked to their attitude and position on Kurds and Kurdistan. Sick! At any rate, I have started a letter to the contractor as part of a campaign to stop the project again.
and actually that dam will not last for 70 years, some scientists say at longest it would be 50 years!
anyway i am coming to the real issue, the issue that made me write this post!
it was about midnight, and we were going to my home with my host family(mother and her daughter) from internet cafe that night. we were very close to my house, suddenly the police came and stopped us and asked for our ids. i gave mine and they gave their ids too, but it was mother's driving license and daughter's student id, so they asked for passports. i told them the story that; they were my host family in the usa while i was an exchamge student in their house and etc... they said no they should see the passports. then i told them that; my house is very close to here so lets just go to my house and we will show everything to you there. there were several cars(transits) full of policemen.(secret police of course, even though i know most of them very well, i could not figure out that they were gizli polis when we passed them) my cousin and my younger brother were with us too. they said no you cant go to home. when i said ok then let my brother and my host sister go to home and get the passports while we are here with you. they again said no. they only let my brother go. i dont know what to think about this thing, because they did not let my host sister go with my brother even though my host mom was going to stay with us !!!!
when i asked why you are keeping us like that and that they give a very bad impression of turkey to those americans, and all that stuff that i thought may free us, which did not work; their answer was " nowadays the thieves number has increased daramatically so we have to control everybody" and also " we want to make sure that those ladies are not ...(protitutes) " .... unfortunately this was just bullshit, because while we were held in the middle of street surrounded by tens policemen, many people, gang menbers and thieves passed by and they said nothing. i know those gang mambers by heart.and the police said noıthing to them because the thieves and the police are friends, indeed very close friends and they work together the thieves steal and the police take its piece, that is how it works here in kurdistan.
i want to say one more thing about that while i have mentioned this: it was two years ago, the governor of sêrt, who was appointed by central government from ankara, he held a meeting with all thieves, gang members and all those fucking assholes, bad guys. he held that meeting because at that time many people were joining pkk again, and the stealing cases had increased so much that the thieves would go and cut people's hands, and behead them for the bracelets, and necklaces that women wore. and do you know what the governor told those guys? it is incredible, you wont believe your ears but thats is what he has told them: " do whatever you want to and no one will even touch(stop) you, i give you guarantee, as long as you dont go to mountains and join the PKK" do you see the irony? they encourage thieves and allt hose fucked-up people to go and behead innocent people fr money but no, they dont let anyone to go and fight for his/her honor!
anyway, while we were held there some people from the apartments around started to scream at us, and curse us saying that: " you have no right to disturb us and wake us up. you sons of bithces ...." when i told the police to tell them that it is the police that are keeping us here and the ones who make the noise, the police said: " no i will tell them later" so that fucking asshole which i know by heart was the police's friend, and he was arab too that was why the police did not say shit to him even though they were the ones who were doing all shit.
anyways my brother finally came and brought the passports and after being kept there for an hour or so we were released.
but it was a great opportunity because this way they , my host family, now understands me and the kurds better. and here is what my host mom has written to me about this incident as well:
"I was telling him(a guy in stenbol) how our little affair with the police gave me a better understanding of the way the Kurdish people are treated and the attitudes of the Turks, but at the same time I was telling him how this is somehow one of the greater flaws of humankind."
and also they were very afraid about me while we were held there, because they said:
"we were very afraid that you would say something about kurdistan and it would all turn into something even worse. we were scared to death when you discussed with that police and you raised your voice when he finally shut you up and (pushed you)."
so yes that is what has happened to us! and i hope they will tell this to everyone they know and this way more people will understand the kurds, and hopefully sympathize with them and maybe will support them in their holy fight against those fascist states that have been surrounding kurdistan and massacring us,kurds for decades!
her biji kurd û kurdistan!
posted by tari ronahi at 9:31 AM 0 comments
i again read some news from internet, and try to read everything about the Kurds' and their current plight. i know that i am not a very optimistic person, in fact i am a very pessimistic person. but when i think of the things that are happening around me, and around the world i cant see anything that would make the world and in specific the situation of the Kurds seem in my eyes better than they do now. even though there still are some hopes and there are some things happening that we can, probably, call "these are good things happening", i still think that we are in a very bad situation, and we should just wake up!
and lets see what happened:şemzînan(şemdinli) trial is (for now) for two of the three accused over. they are sentenced to 39.5 years each, and they are taking the decision to the courts of appeal. we will see whats going to come out of it. even though the sentences seem, quite, reasonable and just in feact they are not. whay are they not? because right after they sentenced those two BOYS of "deep state", or "gladio" they detained sefer yilmaz, too, the owner of the bookstore that wasbombedd. i still cant believe that. he is victim and he is accusing those three bastards for what they did and what they were trying to do, whichresultedd in one innocent person's death, but all of a sudden turkish government captured him and put him in prison too. i think they are taking revenge of those two who are imprisoned now. i am just muted. i cant stand those unjustified acts of this fucked up country.
the soldiers, yes turkish armed forces soldiers, set the mountain cudî on fire. why? because they say the trees, forest is a hide-place for pkk guerillas, so they all should be burtn down in order to HUNT them down. of course there is no one single forest left in the northern kurdistan. there were just some trees, but not forest and now they are being burnt down too. but unfortunatley this fire has spread up to the villages around the cudi. and now the villagers have left their villages because their cultivated lands are burning too. as if more 4000 villages that they have wrecked, destroyed is not enough, they are destroying the only ones that are left in kurdistan. i think what they want is that; they will not let one single kurd live in the region, this way there wont be any kurd and there wont be a kurdish problem. they want to wipe out wholeKurdss and they are doing it. lets if there is any other place that is not, yet, destroyed, and if you see or know one place that is not wiped out please just let trukish armed forces know it, and they will take care of it.
dtp(democratic society party) will make its first congress!!! good luck to them, and i hope that they will get a good result from this congress in terms of support and unity from all delegates and all that stuff.and i also hope that they get prepared for the upcoming elections, because it seems like there will be an early elections. actually no matter what, they should start it now!
the other day some more soldiers and guerillas died. there are some heavy military operations towards guerillas supported with aircraft and all that shit. and soon buyukanit, the father of the şemzînan(şemdinli) event's accuseds, BOYS, will become the chief of turkish general staff! be ready kurdish people, we will have a very tough and rough time in northern kurdistan because of him. he is so fucking fascist! i wish he died now and someone else become the chief of the general stuff instead of him, because i am sure all of the other prospectives are better than sob!
well there are many other news around, and very important ones, but i think those news that i mentioned above are good anough to see the Kurds' current and future situation. and as much as i see it, it looks very negative unless we wake up from our xwewa ji dil, and stand on our feet and start to fight no matter what it will cost, i dont think that we will be fortunate enough to see the good future of the Kurds, of ourselves.
i think this term was used in KAYO, but it is a very clear and good phrase that describes the Kurds, "we are an endangered people". so unless we get under protection, and only thKurdsds are able to do that which they seem very reluctant for it, we will very soon be gone, we wont exist on this earth anymore, at least not in the name of "kurdish". so i again call on you my dear fellow friends, the kurdish people, to wake up from this deep sleep and get on our feet!
IT IS THE TIME TO FIGHT AND GET WHAT BELONGS TO US!
posted by tari ronahi at 9:28 AM 0 comments
you reap what you sow
ps: this was written for my school's newspaper. but i could not publish it, even though it is one of the softest artciles i have written about this issue!! see this fucking country!
“YOU REAP WHAT YOU SOW”
I don’t even know how to start writing this article, because I was planning on writing an article about our school’s overseas performance this year, but something happened when I was about to interview the applicants who got rejected. It was a conversation between me and another student while eating lunch in the dining hall.
It was very disturbing that I still feel irritated. At the beginning I did not know that it would turn into such a path, or I would have avoided it in the first place. But, unfortunately I was in the discussion and had to carry it on until class bell rung. I don’t even remember how it all started since I am still shocked about what that person said.
It was about racism, and how so-called “nationalism” in Turkey, was close to racism. My idea, or the stuff I was defending, was that different languages, cultures, traditions were necessary for an enriched society, and he was saying that: “for stability there must be cultural unity” afterwards to make it clearer would went further and said, “there must be only one language and one culture in this country”. At the beginning it was all calm and in a civilized manner of discussion, even though the discussion manner did not change later on the ideas he had, and did not feel anything wrong about declaring them explicitly would soon made me feel like I was in a torture and I was being tortured by him. Every word that got out of his mouth became a big, sharp spear and hit me in the heart. It was torturous and unbearable to listen to him saying those cruel and wild things.
After we talked how military has big role, in fact a huge impact on Turkey’s policies and everything related. “We need a strong army in order to be able to defend our country against our enemies” said, he. But not even thinking about how much damage the military coups (1960, 1970, 1980, and even 1997) have done to Turkey and the people of Turkey; by taking the democracy from the people, by worsening the bad image of Turkey abroad, by executing many and imprisoning hundreds of thousands of people, by destroying economy, by respecting no human rights or anything even close to this. Not mentioning these things he counter-attacked claiming that those military coup d’états were for the good of the country. And I don’t understand in what ways. Maybe those overthrows of the legal governments my militaristic dictators integrated Turkey with Western World, civilized it, made great progresses on human rights related issues that have been a major problem in this country since from the founding of the country, I really don’t know in what ways they have benefited Turkey other than strengthening military’s role even in daily life, but that was what he said to disprove my claim that they have harmed this country the most.
While listening to him, I was preparing some questions to ask him, this way I would see his approach to democracy and human rights clearly. Then I asked, “What do you think of Hitler’s atrocities against humanity, but the Jews in particular?”, “well, that is a totally different topic.” he replied. I made my statement clearer by “well but he was trying to get rid of the Jews, and the ones who he thought were inferior to Great Aryan Race (blonde, tall, and blue-eyed ones, though he was not like that himself), including Gypsies, Homosexuals and even the Polish. His aim was to create a great empire that would “last a thousand years” as he said to is followers. Do you see that he tried to create a cultural unity, too, by destroying and killing anything, or anybody that was different from the form he wanted it to be? So, is that not almost the same thing with what you have just said about “cultural unity”?” he did not have a concrete answer for this, and I asked another question, “what if the people, with all minorities including the Kurds, Arabs, Assyrians, and many others say that we don’t want to be Turkified? What if they say, ok we are citizens of the Republic of Turkey but we are what we are with our identity, it could be the Kurds or any other minority, what are you going to do in that case?” He thought for some time, but did not answer.
I had had one more question to ask and to understand how he saw the world and how his mentality and perception of the world was, and that question was the hardest question for me to ask, but it was, as much as I understood from the way he answered it, easy for him. “So would you do what Hitler did? Would you force people to be all the same, to make them accept Turkishness?” and afterwards came the horrible, terrible answer, I did not expect I would receive, “Well is there is no any other way…hmm…they should either leave country or become one of us, b becoming a Turk” I could not believe what I was hearing. But that is the fact currently I Turkey that our young minds are entangled with. Such a big pity, that a student, that has been chosen to study in this wonderful school that gives them all opportunities, and he does not even know, understands the importance of respecting other people and their cultures.
Now I see the big destruction of those coups that blocked the road of Turkey to become a modern democracy and as I saw the results. A society, which cannot bear any differences to flourish or just squeeze anybody, anything that is different, I don’t think, is destined to live long. As it is the biggest fear of the so-called protectors “military” of this country. But if they continue to plant those harmful ideas, views in the young, innocent minds of our youth, our future, then the future of this country will be black, and the life-time will be short.
Well, I wish, I could do something to prevent this kind of things from happening, since I know it will cost lots of lives and lots of other things if that guy and the ones like him continue to grow up and get the important position in the society without changing their minds bout human rights, democracy, and humanity itself. The people who share the same ideas with him should not forget this country was founded by the help of the minory(ies) that he want to destroy now. Instead of being grateful, protecting them, giving more rights to them, you try to destroy them there will always be problems such as; PKK.
The only solution to solve problems in a country like Turkey is Democracy; nothing other than Democracy will be able to solve our problems as a country but just worsening it, as it has done for last 83 years. So let’s hope that there won’t be any other heroic “military coup”, as he described it, in future and also that the democratic progression will go on, and soon we will be done with our interior problems and just focus on democratic and economic progression.
posted by tari ronahi at 9:25 AM 0 comments
azadîya gelê KURD!
li çapemeniyê de ev bun çend roj, tim û tim nûçeyên şerê pîs tên. şêrê li ser serê me KURDAN û li ser KURDISTANa me ya rengîn.
heşqu ewqas gund, deşt û daristanên hatîn şewitandin ne bese, hêja jî çiyayên me wek Cudî bi hemu tiştan ve, dar û daristanan, gundan, mirovan û her tiştî ve dişewitine arteşa tirkîya dest xwîn û dest qirêj!
ma ne bese? de bila em birecifin û hişên xwe bênî li ser serê xwe. bila em çevên xwe vekin êdî. ji ber ku em nihu çavên xwe venekin, ê pirr dereng bê. û ti carî em ê nekaribin li xwe hev bidin û azadî ya xwe, azadî ya gelê xwe yê mezlum, û bê guneh bistînî.
erê BESE!
de rabin ser xwe, bese ew dema dirêj li ser çukan, bese ew qas bindestî, zordestî, xulamtî, bese ew xwewa kûr û giran.
BESE ew zilma li ser serê me.
êdi dem dema serhildan û berxwedanê ye.
dem dema azadî standinê ye!
dem dema derxistina dijmin e ji welat.
dem dema AZADÎ yê ye;
ew azadî ya ve bun sed salan zêdetir em şer dikin ser, ew azadî ya dê û bav, kal û bapir, xwiçk û bira yên me hemu li ser hatin kuştin û hêja jî tên kuştin.
BESE!
rabin ser lingan,
bistînin welatê xwe, KURDISTANa xwe ya rengîn, KURDISTANa xwe ya hêja, û bilind.
bese ew qas bindestî, dem dema standina welat e.
de werin! KURDISTAN li benda we ye,
li hêviya we ye!KURDISTANê ne hêlin bê xwedî û bê kes wê carê!
ew qas brindar bun besê ji wê re jî.
her bîjî KURDISTAN !!!!
her bîjî azadîya KURDAN !!!!
posted by tari ronahi at 9:21 AM 0 comments
where are we heading to?
we are again in a very messed-up situation currently. in what direction we are in, where we are heading is again in a blurry position. yesterday hpg gerîlas killed 2 soldiers and wounded 6 (4 soldiers and 2 villagers who were detained by those soldiers accused of helping pkk memebers). and if this current status quo continues more and more news such as this one will come on the tvs, and newspapers.
everywhere seems foggy, as turks say " at izi it izine karismis"- the tracks of dogs are mixed with those of horses, so we dont know what is happening, what is going on, who is who, who is doing what, and etc. we, as the kurdish people should wake up from this deep-state(mood) of sleep. it is time for us to get up on our foot, thats is enough we have been on our knees begging others to help us!!!
realize! no one will help you. you are alone in this sacred war of freedom, in this holy cause. no one will help you, unless they have interests in helping you. splash some water to your tired and wrinkled face, come to back life! die, if it is necessary for an ever-living cause! dont hesitate, think and re-think what your enemies have done to you! how they;
-burned down your villages, forests. 5000 villages only in north,
-forced you out of your country, homeland. four million displaced people,
-killed you, your brothers, sisters, mothers, fathers, sons, daughters ... 40 thousand deaths only in last 20 years,
-assimilated you. you cant even speak your mother-tongue, all of your children are turkified, when asked they say " we are turks" or they are afraid of expressing their identity,
-dont even let you speak your native-language, ban it everywhere,
that is ENOUGH!!! and enough is enough.
go and fight, freedom is not given, it is taken! and you wont be served freedom in a golden plate, unless you go and get it!
now wake up!
get up on your foot!
go and fight for your holy azadî!
and get the azadî that your fathers and mothers have fought for, have died for and are dying for!!!
that is enough !!no more room for patience. they will FINISH US, KURDS!
posted by tari ronahi at 9:19 AM 0 comments
what is the difference between amed(diyarbekir) and istanbul?
i came to istanbul just two days ago for my re-turn orientation. istanbul is the capital city of commerce, culture and politics of turkey, though officially it is ankara.
now lets turn to my question, what is the difference between istanbul, capital city of turkey and diyarbekir, capital city of kurdistan? we passed through diyarbekir on the way to istanbul. There are lots of trash, on the streets and every where. There are lots of young kids, that have been involved in juvenile crimes such as theft, fighting and even killing innocent people for money, worst of drugs etc. There is a huge unemployment rate, officially it is almost 50 %. There are even brothels that were opened by the government so that this can immoral the people, the Kurdish people live in there, this way they would be dealing with this kind of issues instead of fighting for their most basic human-rights. People in diyarbekir, are unhappy, unhealthy, hopeless, they are tired of those all things that were done to them by this unjust, unfair turkish government. There is no infra-structure at all, even sewing is running on the streets making all children sick and unhealthy. There is no government support there to make some good things, like schools, social-cultural clubs, swimming pools etc. though they say that they send most money to kurdistan part, or with their saying south-eastern part, none of it arrives to the region. because government`s fair, honest bureaucrats!!! are used to put all that money in their pockets with the excuse of pkk. which is completely made up by them. what about the limitless amount of money that military can take without even explaining for what it is?
on the other hand istanbul... There is no even need to explain Istanbul's`s situation compare to diyarbekir`s. of course there are some negative things in istanbul, too, but it is really nothing when we compare to diyarbekir.
allright, why is it so? diyarbekir is one of first cities of the world, maybe the first one even. it is almost as important as istanbul, geopolitically and culturally. but why is it in that much terrible situation? can it be because it is a kurdish city besides it is the capital? i think that is the reason. but the diyarbekir is not the only city that is in that much bad shape, maybe it is the worst though. what about the other cities of kurdistan? actually if they are not worse than diyarbekir they absolutaly are not better than diyarbekir. and what is the reason? why one of the prime minister of turkey during the 1920s and 1930s say that we are not going to build roads, schools and factories in the south-eastern of turkey, so that kurds don`t get educated and they would not want their rights, which also includes self-determination right? and why that politician was one of the most important politicians of turkey ever, turks know him well, hìs name was maresal or also known as fevzi cakmak? and why did government practice that policy until 1960s even after his death?
there is an explanation for everything. it is very simple, kurds were never seen as first class citizens, and that is the only reason why we were, are and will be treated this way always.
and there is only one solution to this; independence!
posted by tari ronahi at 9:16 AM 0 comments
nameless
the world,
merciless, meaningless and stupid.
we are in.
no way out.
all stuck here.
there are various kinds of people,
some cool, some weird, some idiot, imbecile.
but the question is;
what am i in this?
i don't really think,
i have an answer for this.
there are lots of people,
think they are smart,
sensitive, or care about others hard.
in fact there are very few.
they don't know what it is,to be sensitive.
am i in an impasse?
i think, ...
yes, i am.
posted by tari ronahi at 9:13 AM 0 comments
is terrorism and rebellion the same thing?
i was thinking last night, because i could not sleep. yes i could not sleep while knowing that some of my people were dying for me, for us as kurdish people. and that question just got stuck in my brain. is terrorism and rebellion the same thing?
terrorism is when a group of people want to make others afraid of them, for ideological and political reasons, and for that aim when they go and kill innocent people, destroy lives indiscriminately-children, old people, women, young-, harm people`s psychological and physical health. this is my terrorism definition and i think this should be the international definition of this word also. for instance the bombings that just several days ago occurred in england and egypt are terrorism, terrorist attacks. because aim was not the guilty people but innocent people, who were not even aware of what was going in the world. in this case the ones that did it, and the ones that made those befooled, deceived people do it are guilty, and terrorist. they should be punished severely, and those kind of attacks should always be condemned by every human being, including muslims.
rebellion, on the other hand is something completely different. rebellion is an:
1. open, armed, and organized resistance to a constituted government. or,
2. an act or a show of defiance toward an authority or established convention.(http://dictionary.com) those are the dictionary definition of word of rebellion. as we can understand from the dictionary meaning a rebellion does not aim innocent people. its aim is usually to change the bad conditions of the people that live in that country or region. there are lots of examples of rebellions. for example the french revolution was a rebellion so was the american revolution-when americans fought against great britain- and even ataturk`s independence war. aim of all those rebellions was to change some things in those societies. it was a common aim. when we look at the pkk*`s case the same thing is happening, a confusion, some people don't know how to name, call the pkk. we should really look at this case deep and we should look at the reasons of that, the causes. why did pkk occur? why is it 29th rebellion against turkish government in just 80 years? why there has always been rebellions, and all of them by the kurds? why does the turkish government look at this case as terrorism but not as human rights issues, or self-determination right? and lastly why does turkish government always use military for the solution, why does she not use other ways such as; looking at it as a problem of economical and cultural rights and find solution in that way? we can increase the numbers of whys, but is it going to make any difference? i don't think so. so that much is enough.
what i am trying to say here is that, we should not look at the pkk as a terrorist group but as rebellion. because there is a huge difference between terrorism and rebellion. otherwise we should call the american revolution and many other good revolts terrorism also. because while americans were thinking that they were right and that they were fighting for their rights, the colonial power of great britain would be thinking that they were terrorists, because they were rebelling against them. besides who can give ma a good example of pkk`s attacks that they killed innocent people. i am not saying that they did not make any mistakes, but when we look at the recent history and actions of the pkk, we will see that they only fight when turkish armed forces fire upon them and try to torture kurdish people. they just defend themselves, and some call it terrorism. how can that happen? so if some one comes and try to kill you and when you defend yourself you are a terrorist, right? i don't think so.
i hope that, we realize it soon and find a solution to the kurdish problem, a good and international solution not just for the kurds in turkey but also for the kurds in iran, and syria as well. i did not mention the iraqi kurds, because right now they are in better conditions in comparison to other parts of kurdistan. but that does not mean that they should not fight for more. i hope this problem will be solved without anymore innocent people`s blood. i don't want to see anymore mothers crying for their dad sons, daughters. it does not matter if it is a pkk guerilla`s mother or a turkish soldier`s. lets hope so and wait to see what will happen.
pkk*: kurdistan worker`s party, (partiya karkeren kurdistane)
posted by tari ronahi at 9:07 AM 0 comments
About Me
Name: tari ronahi
Location: kurdistan, kurdistan
i am a kurdistani. and my struggle is for the kurdish people, and for their cause.
View my complete profile
Links
Google News
Edit-Me
Edit-Me
Previous Posts
media of turkey: under control of fascist governme...
KURDISH: an endangered language
an interesting(dangerous) trip to KURDISTAN!
i again read some news from internet, and try to r...
you reap what you sow
azadîya gelê KURD!
where are we heading to?
what is the difference between amed(diyarbekir) an...
nameless
is terrorism and rebellion the same thing?
Archives
September 2006
--------------------------------------------------------------------------------
vrijdag 7 november 2008
maandag 3 november 2008
Romyo Hekari: Kürdistan Anayasası’nda Hıristiyanlara Otonomi Var
Dema Nû-Hewlêr
Musul ve çevresinde yaşayan Hıristiyanlara yönelik saldırıların gündeme getirdiği Hıristiyanlara otonomi konusuna ilişkin bir açıklama da Asuri Bet Nehrin Partisi ve Kürdistan Parlamentosu Hıristiyanlar Fraksiyonu Başkanı Romyo Hekari’den geldi.
Romyo Hekari 2 Kasım 2008 tarihli Hewlêr gazetesinde yayınlanan demecinde, Kürdistan Bölge Başkanı Mesud Barzani’nin ABD ziyaretinde Hıristiyanlarla ilgili olarak söylediklerini değerlendirdi. Asuri Bet Nehrin Partisi, 1970 yılında Hıristiyanlara otonomi talep etmekle sesini duyuran bir parti olarak tanınıyor.
Barzani’nin her zaman Hıristiyanları desteklediklerini, Kürdistan’da yaşayan tüm dinlere ve uluslara aynı gözle baktığını söyleyen Romyo Hekari, bu tavrından dolayı Bölge Başkanı Mesud Barzani’ye teşekkür etti. Barzani’nin emri ile halkın, Musul’u terk eden Hıristiyanların yardımına koştuğunu anlatan Romyo Hekari, Barzani’nin son ABD ziyaretinde Bush ve öteki ABD yetkilileri ile yaptığı görüşmelerde de Hıristiyanları koruduğunu dile getirdi.
Irak’ta yaşayan Hıristiyanların hakları doğrultusundaki mücadelesiyle tanınan Romyo Hekari, Kürdistan Parlamentosu’ndaki Asuri, Keldani ve Süryani Komitesi tarafından hazırlanan ve Kürdistan Bölgesi çerçevesinde, Musul Ovası’nda Hıristiyanlar için otonom bölge oluşturulmasını öngören yasa tasarısına ilişkin olarak, “Kürdistan Anayasa’sında bu konuda bir madde var ve bu tür çabalar Hıristiyanları sevindiriyor” dedi. Kürtlerin desteği olmadan Hıristiyanların haklarına kavuşamayacaklarını anlatan Romyo Hekari, Hıristiyanlar için oluşturulacak otonom bölgenin ABD’den garanti alması gerektiği iddialarını değerlendirirken şöyle dedi: “Eğer söz konusu proje kabul edilir ve anayasal bir nitelik kazanırsa, Kürdistan Parlamentosu’nun saygınlığı ABD ve tüm dünyada artar; artmalıdır.”
Evini terk eden 14 bin Hıristiyan’dan 10 bininin Kürdistan’a geldiğini söyleyen Hekari, gelişmelerden merkezi hükümeti sorumlu tuttu ve Hıristiyanlara tanınacak otonominin bu ve benzeri sorunların kökten çözülmesine hizmet edeceğini dile getirdi.
Bilindiği gibi, Kürdistan bölge başkanı Mesud Barzani son ABD ziyaretinde, Kürtlerin Musul ve çevresindeki Hıristiyanlara saldırdıkları iddiasını reddetmiş ve Hıristiyanlara olan desteğini tekrarlamıştı. Bölge Başkanı Barzani, düzenlenen basın toplantısında, Güney Kürdistan Bölgesi’nin her zaman Hıristiyanlar ve öteki Iraklılar için bir sığınak olduğunu dile getirmiş, kendi bölgelerinden kaçan 25 bin Arap’ın şu anda Bölge’de yaşadığını söylemişti.
Öte yandan Mitran Solomon Urduni başkanlığındaki Hıristiyan din adamlarından oluşan bir heyetin Irak Başbakanı Maliki’yi ziyaretinde bir konuşma yapan Solomon Urduni, Hıristiyanlar için otonomiye karşı çıktı. Gazetecilerin konuya ilişkin sorusunu cevaplarken, “biz Kuzey’den Güney’deki Basra’ya kadar, tüm Iraklı kardeşlerimizle birlikte yaşamak istiyoruz. Dar bir bölgede nasıl yaşabiliriz? Otonomi istemiyoruz, sonsuza kadar merkezi hükümetle yaşamak istiyoruz, geçmişte de istiyorduk. Kafeste yaşamak istemiyoruz” dedi.
Mitran Solomon’un söz konusu söylediklerini Rudav gazetesine değerlendiren Demokratik Asuri Hareketi Genel Sekreteri Yonadem Yusuf Kenna, şöyle dedi: “Mitran Solomon’un görüşlerine saygılıyım ama bu görüşler aynı zamanda halkın görüşlerini müsadere etmektir. Anayasa’ya göre hiçbir parti ve kişinin halkın görüşlerini müsadere etme hakkı yoktur. Bu nedenle kimse böyle bir fetva veremez. Otonom bölge oluşturulduğunda halkın görüşü alınmalıdır. Halkı ateşe atmak istemiyoruz, şimdilik zamanı değil.”
Musul ve çevresinde yaşayan Hıristiyanlara yönelik saldırıların gündeme getirdiği Hıristiyanlara otonomi konusuna ilişkin bir açıklama da Asuri Bet Nehrin Partisi ve Kürdistan Parlamentosu Hıristiyanlar Fraksiyonu Başkanı Romyo Hekari’den geldi.
Romyo Hekari 2 Kasım 2008 tarihli Hewlêr gazetesinde yayınlanan demecinde, Kürdistan Bölge Başkanı Mesud Barzani’nin ABD ziyaretinde Hıristiyanlarla ilgili olarak söylediklerini değerlendirdi. Asuri Bet Nehrin Partisi, 1970 yılında Hıristiyanlara otonomi talep etmekle sesini duyuran bir parti olarak tanınıyor.
Barzani’nin her zaman Hıristiyanları desteklediklerini, Kürdistan’da yaşayan tüm dinlere ve uluslara aynı gözle baktığını söyleyen Romyo Hekari, bu tavrından dolayı Bölge Başkanı Mesud Barzani’ye teşekkür etti. Barzani’nin emri ile halkın, Musul’u terk eden Hıristiyanların yardımına koştuğunu anlatan Romyo Hekari, Barzani’nin son ABD ziyaretinde Bush ve öteki ABD yetkilileri ile yaptığı görüşmelerde de Hıristiyanları koruduğunu dile getirdi.
Irak’ta yaşayan Hıristiyanların hakları doğrultusundaki mücadelesiyle tanınan Romyo Hekari, Kürdistan Parlamentosu’ndaki Asuri, Keldani ve Süryani Komitesi tarafından hazırlanan ve Kürdistan Bölgesi çerçevesinde, Musul Ovası’nda Hıristiyanlar için otonom bölge oluşturulmasını öngören yasa tasarısına ilişkin olarak, “Kürdistan Anayasa’sında bu konuda bir madde var ve bu tür çabalar Hıristiyanları sevindiriyor” dedi. Kürtlerin desteği olmadan Hıristiyanların haklarına kavuşamayacaklarını anlatan Romyo Hekari, Hıristiyanlar için oluşturulacak otonom bölgenin ABD’den garanti alması gerektiği iddialarını değerlendirirken şöyle dedi: “Eğer söz konusu proje kabul edilir ve anayasal bir nitelik kazanırsa, Kürdistan Parlamentosu’nun saygınlığı ABD ve tüm dünyada artar; artmalıdır.”
Evini terk eden 14 bin Hıristiyan’dan 10 bininin Kürdistan’a geldiğini söyleyen Hekari, gelişmelerden merkezi hükümeti sorumlu tuttu ve Hıristiyanlara tanınacak otonominin bu ve benzeri sorunların kökten çözülmesine hizmet edeceğini dile getirdi.
Bilindiği gibi, Kürdistan bölge başkanı Mesud Barzani son ABD ziyaretinde, Kürtlerin Musul ve çevresindeki Hıristiyanlara saldırdıkları iddiasını reddetmiş ve Hıristiyanlara olan desteğini tekrarlamıştı. Bölge Başkanı Barzani, düzenlenen basın toplantısında, Güney Kürdistan Bölgesi’nin her zaman Hıristiyanlar ve öteki Iraklılar için bir sığınak olduğunu dile getirmiş, kendi bölgelerinden kaçan 25 bin Arap’ın şu anda Bölge’de yaşadığını söylemişti.
Öte yandan Mitran Solomon Urduni başkanlığındaki Hıristiyan din adamlarından oluşan bir heyetin Irak Başbakanı Maliki’yi ziyaretinde bir konuşma yapan Solomon Urduni, Hıristiyanlar için otonomiye karşı çıktı. Gazetecilerin konuya ilişkin sorusunu cevaplarken, “biz Kuzey’den Güney’deki Basra’ya kadar, tüm Iraklı kardeşlerimizle birlikte yaşamak istiyoruz. Dar bir bölgede nasıl yaşabiliriz? Otonomi istemiyoruz, sonsuza kadar merkezi hükümetle yaşamak istiyoruz, geçmişte de istiyorduk. Kafeste yaşamak istemiyoruz” dedi.
Mitran Solomon’un söz konusu söylediklerini Rudav gazetesine değerlendiren Demokratik Asuri Hareketi Genel Sekreteri Yonadem Yusuf Kenna, şöyle dedi: “Mitran Solomon’un görüşlerine saygılıyım ama bu görüşler aynı zamanda halkın görüşlerini müsadere etmektir. Anayasa’ya göre hiçbir parti ve kişinin halkın görüşlerini müsadere etme hakkı yoktur. Bu nedenle kimse böyle bir fetva veremez. Otonom bölge oluşturulduğunda halkın görüşü alınmalıdır. Halkı ateşe atmak istemiyoruz, şimdilik zamanı değil.”
Kerkuk Kurdıstan
Tuncay Güney: PKK'nin Lavriyon kampı Ergenekon aracılığı ile açıldı
Tuncay Güney dün katıldığı 32. gün programında önemli açıklamalrda bulundu. Mehemet Ali Birand'ın sunduğu programa katılan Tuncay Güney, sorduğu sorular ile Ergenekon - PKK ilişkilerine yeni bir boyut ekledi. Doğu Perinçek'in Ergenekon adına Yunanistan ile ilişkiye geçtiğini ve Yunanistan'ın PKK'ye destek olmasını sağladığını söyledi.
Tuncay Güney PKK'nın olmadığını söyledi, ama Türk gazeteciler yeni bir Türk gazetecisi örneğini gösterererk çok önemli olan açıklamaları detyalandırmasını istemediği gibi, özellikle es geçtiler. Oysa Tuncay Güney çok önemli ve yeni açıklamalarda bulundu. Tuncay Güney'in sorduğu 8 soru şağıdadır.
------------------------------------------------------
1- Ergenekon operasyonu başladığında Aydınlık Gazetesi, Tolun ve Şenuygur paşaların da isminin başta oduğu bir listeyi, Amerika’ya ve BOP’a (Büyük Ortadoğu Projesine) karşı olarak yayın yaptı. Bu iki paşanın ergenkon üyesi olduğunu --Not çok netçe deşifre ve muhbircılık değil de neydi? Geçen haftaki de kapağınızda İsmail Hakkı Kradayı, Doğu bey, Hüsseyin Kıvrıkoğlu vardı. Siz yolun başında ihanet edenler kendini sağlama alıyorlar. İhanet ediyorsunuz ihbarci parti
2- İlk kez Rusya ve Çin’e, Ergenekon’u TSK’a içinde bir yapılanma olarak bilgilerinden ve Ergenekon ile JİTEM’in asya temsilcisi olduğunu söyleyen ve kendisini tebrik eden ilk ülkeyi Doğu Bey açıklasın. Yazılıdır bu, kendi yazısıdır.
3- Avrasya Konferansı düzenlediniz İstanbulda, Türkiye’de. Konferansa Putin ekibi, nasıl mali ve fikri destek sağladı? Alexander Dugini kim yolladı Türkiye’ye? Bu konferanslara Demirel ile Denktaş’ın katılımı desteği nasıl sağlandı?
4- Sol guruplar arasında, infaal çatışma yaratarak, solun önünü tıkama adına, ”dünyanın bütün emekçileri birleşin” sloganı ile, 1 Mayıs yürüyüşlerini sabote etmek için, İşçi Partisi’ne Türk bayrakları ile gosterilere katılma emrini kim verdi?
5- Ergenekon bağlantısıyla Uygur ve Sincan Türklerini tasfiye edebileceğini öne sürerek, karşılığında Çin'den ne istendi?
6- Anti Amerikan çıkışları ile tanınan Perinçek, yıllar önce, Aydınlık Dergisinde, tüm aktif solcuların kişisel bilgilerini isim adreslerini deşifre ve yayınlayarak solculara operasyon yapmasını neden sağladı
7- Perinçek solcular içinde, komunizm karşıtı hangi ülkenin planlarını uyguladı?
8- Doğu Perinçek Yunanistan’ın PKK’lılar için açılacak olan Lavriyon kampı için nasıl bir girişimde bulundu? Yunanlı general kara kuvvetleri subayı Savas Kamarandis ile PKK’nın Lavroyan ve Bekaa kampına gonderilecek Yunanlı generallerin destekleri için, kendisi Ergenekon adına irtibat memurluğu yapmış mıdır
Tuncay Güney dün katıldığı 32. gün programında önemli açıklamalrda bulundu. Mehemet Ali Birand'ın sunduğu programa katılan Tuncay Güney, sorduğu sorular ile Ergenekon - PKK ilişkilerine yeni bir boyut ekledi. Doğu Perinçek'in Ergenekon adına Yunanistan ile ilişkiye geçtiğini ve Yunanistan'ın PKK'ye destek olmasını sağladığını söyledi.
Tuncay Güney PKK'nın olmadığını söyledi, ama Türk gazeteciler yeni bir Türk gazetecisi örneğini gösterererk çok önemli olan açıklamaları detyalandırmasını istemediği gibi, özellikle es geçtiler. Oysa Tuncay Güney çok önemli ve yeni açıklamalarda bulundu. Tuncay Güney'in sorduğu 8 soru şağıdadır.
------------------------------------------------------
1- Ergenekon operasyonu başladığında Aydınlık Gazetesi, Tolun ve Şenuygur paşaların da isminin başta oduğu bir listeyi, Amerika’ya ve BOP’a (Büyük Ortadoğu Projesine) karşı olarak yayın yaptı. Bu iki paşanın ergenkon üyesi olduğunu --Not çok netçe deşifre ve muhbircılık değil de neydi? Geçen haftaki de kapağınızda İsmail Hakkı Kradayı, Doğu bey, Hüsseyin Kıvrıkoğlu vardı. Siz yolun başında ihanet edenler kendini sağlama alıyorlar. İhanet ediyorsunuz ihbarci parti
2- İlk kez Rusya ve Çin’e, Ergenekon’u TSK’a içinde bir yapılanma olarak bilgilerinden ve Ergenekon ile JİTEM’in asya temsilcisi olduğunu söyleyen ve kendisini tebrik eden ilk ülkeyi Doğu Bey açıklasın. Yazılıdır bu, kendi yazısıdır.
3- Avrasya Konferansı düzenlediniz İstanbulda, Türkiye’de. Konferansa Putin ekibi, nasıl mali ve fikri destek sağladı? Alexander Dugini kim yolladı Türkiye’ye? Bu konferanslara Demirel ile Denktaş’ın katılımı desteği nasıl sağlandı?
4- Sol guruplar arasında, infaal çatışma yaratarak, solun önünü tıkama adına, ”dünyanın bütün emekçileri birleşin” sloganı ile, 1 Mayıs yürüyüşlerini sabote etmek için, İşçi Partisi’ne Türk bayrakları ile gosterilere katılma emrini kim verdi?
5- Ergenekon bağlantısıyla Uygur ve Sincan Türklerini tasfiye edebileceğini öne sürerek, karşılığında Çin'den ne istendi?
6- Anti Amerikan çıkışları ile tanınan Perinçek, yıllar önce, Aydınlık Dergisinde, tüm aktif solcuların kişisel bilgilerini isim adreslerini deşifre ve yayınlayarak solculara operasyon yapmasını neden sağladı
7- Perinçek solcular içinde, komunizm karşıtı hangi ülkenin planlarını uyguladı?
8- Doğu Perinçek Yunanistan’ın PKK’lılar için açılacak olan Lavriyon kampı için nasıl bir girişimde bulundu? Yunanlı general kara kuvvetleri subayı Savas Kamarandis ile PKK’nın Lavroyan ve Bekaa kampına gonderilecek Yunanlı generallerin destekleri için, kendisi Ergenekon adına irtibat memurluğu yapmış mıdır
zondag 2 november 2008
Tevkurd, eylem birliği kapasitesi güçlendirilerek sürdürülmelidir!
Kuzey Kürdistan’da Ulusal Kongre’yi gerçekleştirmek üzere bir ulusal birlik girişimi olan TEVKURD, 6-7 Eylül’de 3. Olağan Kongre’sini gerçekleştirecektir. Bu Kongre, Daha Kuruluş Kongresi’nde model ve dolayısıyla ciddi tüzüksel anlaşmazlıklarını gideremediği için “6 ay içinde Tüzük Kongresi yapma” koşulu uyarınca 24.02.2008 tarihinde yapılan ve fakat anılan anlaşmazlıkları yine de çözemeyen Olağanüstü Tüzük Kongresi’ni izlemektedir. TEVKURD’ün anılan sorunlarının neler olduğuna ve nasıl çözümlenmeleri gerektiğine ilişkin görüşlerimi sunmadan önce, Kuzey Kürdistan’daki politik ve örgütsel durumu kısaca özetlemeye çalışacağım.
Kuzey Kürdistan’da, 25 yıldır süren son silahlı mücadeleden sonra da resmen, henüz red ve inkâr edilmekle kalmıyor; “Ne Mutlu Türküm Diyene!” demiyen Kürtler olarak “düşman” ilan edildiğimiz için imhamız öngörülüyor. PKK, Son 25 yıllık savaşıyla devasa bir politik ve örgütsel güce dönüşürken, örgütsel yaşamı ve mücadelesi boyunca, kendisi dışındaki diğer Kürt hareketini, TC destekli özel bir çaba ve siyasetle dağıtarak tasfiye etmeyi, ayakta kalanları da oldukça küçültüp etkisizleştirmeyi başarmış bulunmaktadır. Kürt halkının uluslaşma dinamiklerinin, hayal ve iradesinin potansiyellerini, silahlı mücadeleyle uyarıp kullanarak, anılan devasa örgütsel ve politik güce kavuşan PKK, Abdullah Öcalan’ın tekrar TC’nin derinliklerine intikâl etmesiyle Kuzey Kürdistan’da politik taleplerini ulusal olmaktan çıkarıp Devlet’in Kürtleri asimile ve entegre etme politikasının hizmetine sunmuş bulunmaktadır.
PKK ve çevresindeki örgütler dışındaki Kürt hareketi ise, yukarıda da belirtildiği gibi henüz çoğunlukla örgütsüzdür; örgütlü olanlar da mecalsiz ve etkisizdir ve dolayısıyla hareket olarak da oldukça dağınıktır. Doğaldır ki, örgütsel olarak anılan durumdaki bir hareketin, ulusal mücadeledeki politik eylem ve etkinliği de çok sınırlı olacaktır; öyledir de. Tüm bu nedenlerle PKK ve atmosferindeki örgütler dışındaki Kürt hareketinin, kitleler nezdinde gözle görülebilinir bir varlığı ve etkinliği henüz sözkonusu değildir. Üstelik PKK ve TC’nin kıskacındaki bu hareket, düne göre, daha karmaşık örgütsel ve politik koşullarla karşı karşıyadır. 1970’li yılların ezici sol ağırlıklı Kürt ulusal hareketi, artık ideolojik-politik olarak hayli çeşitlenmiş durumdadır. Ulusalcılık, günden güne bu çeşitliliğin temel harcı olma yolunda hızla yayılma ve güçlenme yolundadır.
Hareketin örgütsel mücadele koşulları ve biçimleri de daha çeşitlenerek karmaşıklaşmış durumdadır. Dünün, ağırlıkla silahlı mücadeleyi temel alan ve legalitesinin tartışmasız bir biçimde illegalitesine tabi olduğu örgüt şablonları, politik cazibelerini kaybetmiş durumdadır. Günümüzde illegalite ve legaliteye bir de meşruiyet temelli açık mücadele biçimi eklenmiştir. Ulusal ve uluslararası koşullar illegaliteyi marjinalleştirirken, sırayla legalitenin ve açık mücadelenin önemini ve dolayısıyla cazibesini arttırmaktadır.
Çok kısa bir özetle Kuzey Kürdistan’daki hareketin örgütsel ve politik koşulları bunlardır. Kürdistan’da ulusal birlik iddiasında bulunan bir girişim, bir biçimde solu ve sağıyla tüm ulusal nitelikli ideolojik-politik görüşler ile illegalitesi, legalitesi ve açık alanıyla tüm örgütleri, ulusal demokratik nitelikli bir programda belli özgün ilişki biçimleri ve ortak işleyiş kurallarıyla birleştirmelidir. İçinde yaşadığımız koşulların bir gerçekliği olan bu ideolojik, politik ve örgütsel mücadele çeşitliğini dikkate almayan, bunların tümünü gözetip kapsamayan program ve tüzüklerle ulusal birliği örüp gerçekleştirmek mümkün değildir. Soruna böyle bakmayan bir ulusal birlik girişimi, Kuzey Kürdistan da ulusal birliğin diğer ve temel ayağı olan ve yukarıda belirtilen çeşitlikleri yansıtan istikrarlı bir siyasal ve örgütsel yelpazenin oluşmasına da hizmet etmez, edemez…
TEVKURD ve Sorunlarının Kaynağı
TEVKURD’ün esas sorunu, Kuzey Kürdistan’da ulusal birlik için yeterli politik ve özellikle örgütsel altyapı oluşmadan görece gelişkin bir tüzük ve programla oldukça iddialı bir çıkış yapmasıdır. Açıktır ki, böylesine bir birlik, her şeyden önce, örgütsel ve politik olarak önemli oranda isiktikrara kavuştuğu için devamlılık da arzeden ve esasen örgütlerden oluşan bir siyasal altyapıyı gerektirmektedir. Oysa yukarıda anlatılan ve TEVKURD’ün hitap edip örgütlemeyi düşündüğü Kuzey’in Kürt hareketinde, böylesi bir altyapı henüz oluşmuş değildir. Kürt ulusal hareketinin bu cenahında, etkinlikleri çok sınırlı olsa da örgüt denilebilecek asgari niteliğe sahip olan birkaç parti ve örgüt bulunmaktadır. Bu örgütlerin tümü, kimileri kurumsal olarak olmasa da şu veya bu şekilde TEVKURD’ün içindedirler. Ancak buna rağmen, TEVKURD’ün kadrolarının çoğunluğu, henüz örgütsüz olan “bağımsız” şahsiyetlerden oluşmaktadır. Bu özgün durum, TEVKURD’ün tüzüğüne ve dolayısıyla hukukuna, organsal bileşimine ve giderek de politik ve örgütsel algısına yansıyarak sorunlara yol açmıştır. Yanısıra TEVKURD’ün, legalite ile illegaliteyi meşruiyete dayanan açık alanda buluşturması da belli oranda problemlere neden olmaktadır.
Ancak TEVKURD’ün temel sorunu, yansıtıldığı gibi ne örgüt ve brey hukukunun belli bir formülasyonla uyumlaştıralamamasından ne de legal ve illegalitenin açık alanda buluşturulmak istenmesinden kaynaklanmamaktadır. Temel sorun, kuruluş kongresinde bu konularda belli oranda anlaşma sağlanması rağmen, TEVKURD içindeki kimi tarafların “birlik”le bağdaşmayan hele de ulusal birlikle hiç bağdaşmayan yanlışlarını hala da TEVKURD’e dayatarak, bunları TEVKURD’de gerçekleştirmek istemesinden kaynaklanmaktadır.
Herşeyden önce, “Kürt Ulusal hareketinde birlik sorunu” denildiği zaman biri birinden farklı ve fakat belli bir biçimde de ilişkili iki alan anlaşılmalıdır. Bu alanlardan birincisi, dar anlamda örgütsel siyasal birlik alanıdır. Bu tür örgütler, tüm ulusal demokratik güçleri değil, onların belli ideolojik, politik, sınıfsal kesimlerini kapsayan bildiğimiz klasik örgütlerdir ve genellikle ulusal birlik için de temel öğeleri teşkil ederler. Ulusal birlik ise, genel olarak ulusun ideolojik, politik ve toplumsal çeşitliliklerini yansıtan birinci türden örgütlerin, birtakım ortak ulusal politik ilkelerde anlaşarak oluşturdukları bir birlik alanıdır ve tüm ulusu ve çıkarlarını temsil etmesi beklenir.
TEVKURD’de bu konuda kafaları karışık olanlar vardır. TEVKURD’ün “politik mücadele içinde örgütlenen bir örgüt gibi” değil, fikir üreten bir “aydınlar kulübü” ve “akil adamlar topluluğu” olmasını isteyen örgütlerimiz (Dema Nû çevresi ve HAK-PAR), esasında Kuzey Kürdistan’da yukarıda belirtilen iki birlik alanında da kendi dışlarında yeni örgütlerin oluşmasını istememektedirler. Ancak belli oranda iç içe de olan bu iki örgüt, sözkonusu tekelci ve örtük niyetlerine başka bazı nedenler bulmuş durumdadırlar. Bu nedenlerden birincisi TEVKURD’ü uzun süredir tüzük tartışmalarına boğup alabora eden “yerel birimlerde örgütlenme” meselesidir. Sözkonusu iki çevre, TEVKURD’ün bir “aydılar kulübü” veya “akil adamlar topluluğu” olarak sadece merkezi bir organla temsil edilen bir organizasyon olmasını istemektedirler. İkinci neden ise, tüzüğündeki aksine belirlemeye rağmen, TEVKURD’ün, kendilerine rakip olabilecek dar anlamda bir siyasal örgüte dönüştürülmek istendiği yolundadır.
Gerçekten de TEVKURD içinde, bu son iddianın içerde ve dışarıda ciddiye alınıp etkili olmasını sağlayan bazı yanlış, çarpık ve eklektik birlik anlayışları bulunmaktadır. Bu anlayışlara örnek olarak Biri TEVKURD’ün genel sekreteri diğeri de yürütme kurulu üyesi olan İbrahim Güçlü ile Fuad Önen’in görüşlerini irdeleyeceğim.
İbrahim Güçlü’nün, TEVKURD ile igili Rızgari Sitesi’nde yayınlanan son yazısı incelendiğinde, eklektik bazı belirlemeleri bir tarafa bırakırsak, Güçlü’nün “Kürt hareketinde ulusal birlik”ten anladığı şeyin legalite dışındaki tüm örgüt ve mücadele biçimleriyle ideojileri dışlayan, liberal demokrat legal parti olduğunu görüyoruz. İbrahim Güçlü için dar anlamda örgütsel birlik de ulusal birlik de budur. İşte İbrahim Güçlü’nün anılan nitelikteki bazı görüşleri:
“Biz, TEVKURD olarak, aynı düzlemlerde örgütlü olmayan, işlevsel ve fonksiyonal olmayan, aynı amaçlara, aynı hayallere, aynı senaryoya, ayni strateji ve mücadele tarzına sahip olmayan örgütlerin ulusal birlik hareketi olmak istiyoruz.
“Bu yaklaşım ve tutum, rasyonal ve gerçekçi değildir. Aynı zaman da sonuç alıcı ve geliştirici de olmayacaktır. Ayrıca hayalidir de.
“Legal ve illegal siyasi örgütleri, dernekleri TEVKURD’de birleştirmek, onların üyesi yapmak olanaklı değildir. Gelinen aşamada üye olmayacaklarını da beyan etmiş durumdalar.
“Bu bağlamda, gelinen yer ve aşama itibariyle itibarıyla TEVKURD’ın mevcut verili duruma göre yeniden tanımlanması ve yeniden yapılanması gerekir.
“TEVKURD’ın farklı düzlemlerde olan (legal ve illegal siyasi örgütleri, dernekleri), farklı amaçlara, mücadele tarzlarına sahip olan örgütlenmeleri bir araya getirmesi, onların örgütü olması olanaklı değildir.
“Bu da, TEVKURD olarak geriye çekilerek, yapmak istediğimiz işi netleştirmemiz, hangi örgütü oluşturmak istediğimiz tespit etmemiz, ona göre donanım ve hazırlıklar üzerinde düşünmemiz gerekir.”
Güçlü’nün, aynı yazıda, bu reddiyelerine TEVKURD’ün kuruluş sürecinde sunduğu eski alternatif çözüm önerisi ise şudur:
. “Kürt Ulusal Demokratik Çalışma Grubu”nun Kuzey Kürdistan’da ulusal birlik öncesi örgüt sorununu çözmesi gerektiğin, bunun için bireysel hukuk çerçevesinde Çalışma Grubu içinde yer alanlar, ismi Kürt ve Kürdistan olan, programı Kürdistani olan, hukuku çoğulcu ve demokratik olan bir parti oluşturma konusunda anlaşma sağlamalıdırlar. Bu konsept içinde bir program ve tüzük hazırlayıp, örgütlenme sorunu olan tüm güçlerin evrimleşmesini ve değişimini birlikte sağlayarak, bir noktaya ulaşılması gerektiğiydi.
“Benim düşünceme göre, ulusal birlik örgütlenmesinin Kuzey Kürdistan’da koşulları yoktu. Bugün de yok. Çünkü, ulusal birlik için mücadeleci, işlevsel, fonksiyonel siyasi, toplumsal örgütlenmelere ihtiyaç var. Ne legal ve açık, ne de illegal örgütlerimiz, ne de sivil toplum örgütlerimiz buna elverişli. Bu nedenle, asıl sorunumuz mücadeleci, döneme uygun olan, aynı amacı paylaşan, çoğulcu ve Kürdistan kimlikli bir örgütlenme sorunu üzerinde yoğunlaşmamızın gerektiğiydi.”
Bu görüşleriyle TEVKURD içindeki örgüt üyelerinin kendi örgütsel hukuk ve aidiyetlerini TEVKURD’ün bireysel hukuku içinde eritip unutmasını isteyen İbrahim Güçlü’nün, bu görüş ve niyeti ne Kuzey Kürdistan’da varolan politik ve örgütsel gerçeğe ne de ulusal birlik anlayışına uygundur. En doğru politika, olması gerekenle varolan koşullarda olabilecek olanı en uygun bir yerde/çözümde buluşturmaktır. Kuzey Kürdistan’da değişik ideolojik, politik ve örgütsel koşullara sahip örgütler vardır, olacaktır ve olmalıdır da. Bu örgütler veya üyeleri, ulusal birlik platformlarında kendi hukuk ve aidiyetlerini ne unutur ne evrimleştirirler: Yapılması gereken şey, bu iki hukuk ve aidiyetin, tıpkı programatik ilkelerde olduğu gibi, temelde vazgeçilmeden, bir nevi uyumlulaştırılarak bağdaştırılmasıdır. Siz, kimseye “buraya geleceksen örgütünü unut!” diyemezsiniz!... Bunun adı ulusal birlik olmaz. Ne bugün ne de yarın hiçbir örgüt, eritilip dönüştürülmek istenen böyle birliğe katılmak istemez.
TEVKURD’ün kuruluş sürecinde, Fuad Önen’in de kimi görüşleri -özelikle hukuk ve aidiyet konusunda- İbrahim Güçlü’den çok farklı değildir.
“Bu tabloyu ve tablodaki bileşenleri veri alıp onlar üzerinden örgüt oluşturmanın ihtiyaçlarımıza cevap veremeyeceğini düşünüyorum. Bileşenlerimiz güçsüz, kitle bağları zayıf yapılar ve organize olamayan şahsiyetlerdir. Bu bileşen yapısından ulusal cephe, ulusal meclis, ulusal kongre çıkmaz. Yeni birleşik bir ulusal harekete ihtiyacımız var. Birbirimizin farklı siyasi, örgütsel aidiyetlerine saygılı kalarak, ama kişisel aidiyetlerimizi esas alarak birleşik ulusal hareket örgütlemeliyiz. Bu konuda irade birliği sağlamalı ortak aidiyetle ulusal temsil örgütü oluşturmayı hedeflemeliyiz. Bu yapı içinde ayrışmaya, birlikte dönüşmeye açık olmalıyız. Kendi geri yapılarımızı, örgütsüzlüklerimizi harekete dayatmamalı, birleşik hareketin aidiyetini esas almalıyız.”
Fuad Önen, yukarıdaki alıntıdaki bu görüşlerini, daha TEVKURD kurulmadan 7.12.206 tarihinde KUDÇG’nun yaptığı bir sempozyumda dile getiriyor ve DENG Dergisi’nin, Temmuz-2008’de yayınlanan 82. sayısında yayınlanan “Açık Alanda Meşruiyeti Esas Alan Birlik Hareketi” başlıklı yazısına da konu ederek hemen ardından da şunları yazıyor:
Bu sempozyumun yapıldığı tarihte KUDÇG adıyla sürdürülen birlik arayışına kurumsal bir katılım olmadığı için hareket kişisel aidiyetler üzerinden sürdürülmüş ve Mayıs 2007’de yaptığı kongrede TEVKURD adını almıştır. Legal, illegal ayırımı gözetmeden bütün yurtsever kişi, grup, çevre, partilere birlik hareketini beraber oluşturma ve yürütme çağrısında bulunmuş, tüzüğünü kurumsal ve bireysel katılıma olanak veren bir model esası üzerinden tasarlamıştır. TEVKURD’ün Eylül 2005’ten beri bu konseptle sürdürdüğü birlik arayışının ciddi ve yeni bir arayış olduğunu değerlendiriyorum. Ancak somut durumu da görmezlikten gelemeyiz. Üç yıla yakın sürdürülen bu arayışa sayıları 20’yi bulan Kürd örgütlerinden kurumsal olarak katılım gösteren tek hareket MESOP’tur. Görüşülen bütün örgütlerce olumlu karşılandığı halde, aktif destek verilmediği gibi, çoğu zaman da başvurdukları siyasi manevralarla arayışı etkisiz hale getirmişlerdir.”
Fuad Önen’in yukarıda anılan birlik ile ilgili makalesi, Deng Dergisi’nin “Kürt hareketinde birlik arayışları”na ayrılan özel bir saysında yayınlanmıştır. Konuyla ilgili yazı yazmaları istenen Kürt politikacılarına sorulan soru şudur: “Kürt hareketinde birlik arayışları ile ilgili ne düşünüyorsunuz?” Fuad Önen, birlik sorununu öteden beri “birleşik ulusal hareket” veya ulusal birlik hareketi olarak anladığı için, makalesi boyunca ulusal birlik örgütlerine sütun olması gereken dar anlamda siyasal örgütsel birlikten ve bunun sorunlarından tek kelimeyle de olsa bahsetmemiş; bu sorunu adeta yok saymıştır.
Birlik anlayışındaki bu sakatlık nedeniyledir ki Fuad Önen, tek bir örgüt olmasa da TEVKURD’ün bir Ulusal birlik Örgütü olarak yoluna devamından yanadır. Nitekim TEVKURD’ün son yürütme kurulu toplantısında, HAK-PAR ve Dema Nû çevresinin TEVKURD’ü terk etmesi durumunda, TEVKURD’ün bir ulusal birlik örgütü değil de ulusal birlik için bir platform veya insiyatif olarak sürdürülmesi ile ilgili görüşlerimize şiddetle tepki göstermiştir.
Günümüz koşullarında Kuzey Kürdistan’da Örgütlersiz ulusal birliği savunup gerçekleştirmeye çalışmak, fanteziden öte bir şey olamaz.
Açıktır ki, eleştiregeldiğim bu görüş ve tutumlar, genel olarak Kürt hareketinin siyasal birliğini özel olarak da ulusal birlik hareketini ve dolayısıyla TEVKURD’ün çalışmalarını olumsuz etkilemektedir.
Umarım TEVKURD, birlikle ilgili tüm bu yanlış görüşleri ve özellikle yaklaşık bir yıldır kendisini alabora eden tüzükle ilgili gereksiz tartışmaları önümüzdeki bu kongresinde bir biçimde aşıp programatik hedefleri doğrultusunda Türk egemenlik sistemine karşı mücadele içinde varolan güçlerin güç ve eylem birliğini pekiştirerek yoluna devam eder. TEVKURD, bunu yaptığı oranda, hem politik görevini layıkıyla yerine getirecek hem de dar anlamda siyasal örgütlerin oluşması için uygun bir politik ve örgütsel ortam yaratacak ve bununla ulusal birlik hareketi olarak kendi alt yapısını da sağlam bir biçimde döşeyip kuruluşundaki hatasını böylece telafi ederek yoluna devam edecektir.
Sait Aydoğmuş
Kuzey Kürdistan’da, 25 yıldır süren son silahlı mücadeleden sonra da resmen, henüz red ve inkâr edilmekle kalmıyor; “Ne Mutlu Türküm Diyene!” demiyen Kürtler olarak “düşman” ilan edildiğimiz için imhamız öngörülüyor. PKK, Son 25 yıllık savaşıyla devasa bir politik ve örgütsel güce dönüşürken, örgütsel yaşamı ve mücadelesi boyunca, kendisi dışındaki diğer Kürt hareketini, TC destekli özel bir çaba ve siyasetle dağıtarak tasfiye etmeyi, ayakta kalanları da oldukça küçültüp etkisizleştirmeyi başarmış bulunmaktadır. Kürt halkının uluslaşma dinamiklerinin, hayal ve iradesinin potansiyellerini, silahlı mücadeleyle uyarıp kullanarak, anılan devasa örgütsel ve politik güce kavuşan PKK, Abdullah Öcalan’ın tekrar TC’nin derinliklerine intikâl etmesiyle Kuzey Kürdistan’da politik taleplerini ulusal olmaktan çıkarıp Devlet’in Kürtleri asimile ve entegre etme politikasının hizmetine sunmuş bulunmaktadır.
PKK ve çevresindeki örgütler dışındaki Kürt hareketi ise, yukarıda da belirtildiği gibi henüz çoğunlukla örgütsüzdür; örgütlü olanlar da mecalsiz ve etkisizdir ve dolayısıyla hareket olarak da oldukça dağınıktır. Doğaldır ki, örgütsel olarak anılan durumdaki bir hareketin, ulusal mücadeledeki politik eylem ve etkinliği de çok sınırlı olacaktır; öyledir de. Tüm bu nedenlerle PKK ve atmosferindeki örgütler dışındaki Kürt hareketinin, kitleler nezdinde gözle görülebilinir bir varlığı ve etkinliği henüz sözkonusu değildir. Üstelik PKK ve TC’nin kıskacındaki bu hareket, düne göre, daha karmaşık örgütsel ve politik koşullarla karşı karşıyadır. 1970’li yılların ezici sol ağırlıklı Kürt ulusal hareketi, artık ideolojik-politik olarak hayli çeşitlenmiş durumdadır. Ulusalcılık, günden güne bu çeşitliliğin temel harcı olma yolunda hızla yayılma ve güçlenme yolundadır.
Hareketin örgütsel mücadele koşulları ve biçimleri de daha çeşitlenerek karmaşıklaşmış durumdadır. Dünün, ağırlıkla silahlı mücadeleyi temel alan ve legalitesinin tartışmasız bir biçimde illegalitesine tabi olduğu örgüt şablonları, politik cazibelerini kaybetmiş durumdadır. Günümüzde illegalite ve legaliteye bir de meşruiyet temelli açık mücadele biçimi eklenmiştir. Ulusal ve uluslararası koşullar illegaliteyi marjinalleştirirken, sırayla legalitenin ve açık mücadelenin önemini ve dolayısıyla cazibesini arttırmaktadır.
Çok kısa bir özetle Kuzey Kürdistan’daki hareketin örgütsel ve politik koşulları bunlardır. Kürdistan’da ulusal birlik iddiasında bulunan bir girişim, bir biçimde solu ve sağıyla tüm ulusal nitelikli ideolojik-politik görüşler ile illegalitesi, legalitesi ve açık alanıyla tüm örgütleri, ulusal demokratik nitelikli bir programda belli özgün ilişki biçimleri ve ortak işleyiş kurallarıyla birleştirmelidir. İçinde yaşadığımız koşulların bir gerçekliği olan bu ideolojik, politik ve örgütsel mücadele çeşitliğini dikkate almayan, bunların tümünü gözetip kapsamayan program ve tüzüklerle ulusal birliği örüp gerçekleştirmek mümkün değildir. Soruna böyle bakmayan bir ulusal birlik girişimi, Kuzey Kürdistan da ulusal birliğin diğer ve temel ayağı olan ve yukarıda belirtilen çeşitlikleri yansıtan istikrarlı bir siyasal ve örgütsel yelpazenin oluşmasına da hizmet etmez, edemez…
TEVKURD ve Sorunlarının Kaynağı
TEVKURD’ün esas sorunu, Kuzey Kürdistan’da ulusal birlik için yeterli politik ve özellikle örgütsel altyapı oluşmadan görece gelişkin bir tüzük ve programla oldukça iddialı bir çıkış yapmasıdır. Açıktır ki, böylesine bir birlik, her şeyden önce, örgütsel ve politik olarak önemli oranda isiktikrara kavuştuğu için devamlılık da arzeden ve esasen örgütlerden oluşan bir siyasal altyapıyı gerektirmektedir. Oysa yukarıda anlatılan ve TEVKURD’ün hitap edip örgütlemeyi düşündüğü Kuzey’in Kürt hareketinde, böylesi bir altyapı henüz oluşmuş değildir. Kürt ulusal hareketinin bu cenahında, etkinlikleri çok sınırlı olsa da örgüt denilebilecek asgari niteliğe sahip olan birkaç parti ve örgüt bulunmaktadır. Bu örgütlerin tümü, kimileri kurumsal olarak olmasa da şu veya bu şekilde TEVKURD’ün içindedirler. Ancak buna rağmen, TEVKURD’ün kadrolarının çoğunluğu, henüz örgütsüz olan “bağımsız” şahsiyetlerden oluşmaktadır. Bu özgün durum, TEVKURD’ün tüzüğüne ve dolayısıyla hukukuna, organsal bileşimine ve giderek de politik ve örgütsel algısına yansıyarak sorunlara yol açmıştır. Yanısıra TEVKURD’ün, legalite ile illegaliteyi meşruiyete dayanan açık alanda buluşturması da belli oranda problemlere neden olmaktadır.
Ancak TEVKURD’ün temel sorunu, yansıtıldığı gibi ne örgüt ve brey hukukunun belli bir formülasyonla uyumlaştıralamamasından ne de legal ve illegalitenin açık alanda buluşturulmak istenmesinden kaynaklanmamaktadır. Temel sorun, kuruluş kongresinde bu konularda belli oranda anlaşma sağlanması rağmen, TEVKURD içindeki kimi tarafların “birlik”le bağdaşmayan hele de ulusal birlikle hiç bağdaşmayan yanlışlarını hala da TEVKURD’e dayatarak, bunları TEVKURD’de gerçekleştirmek istemesinden kaynaklanmaktadır.
Herşeyden önce, “Kürt Ulusal hareketinde birlik sorunu” denildiği zaman biri birinden farklı ve fakat belli bir biçimde de ilişkili iki alan anlaşılmalıdır. Bu alanlardan birincisi, dar anlamda örgütsel siyasal birlik alanıdır. Bu tür örgütler, tüm ulusal demokratik güçleri değil, onların belli ideolojik, politik, sınıfsal kesimlerini kapsayan bildiğimiz klasik örgütlerdir ve genellikle ulusal birlik için de temel öğeleri teşkil ederler. Ulusal birlik ise, genel olarak ulusun ideolojik, politik ve toplumsal çeşitliliklerini yansıtan birinci türden örgütlerin, birtakım ortak ulusal politik ilkelerde anlaşarak oluşturdukları bir birlik alanıdır ve tüm ulusu ve çıkarlarını temsil etmesi beklenir.
TEVKURD’de bu konuda kafaları karışık olanlar vardır. TEVKURD’ün “politik mücadele içinde örgütlenen bir örgüt gibi” değil, fikir üreten bir “aydınlar kulübü” ve “akil adamlar topluluğu” olmasını isteyen örgütlerimiz (Dema Nû çevresi ve HAK-PAR), esasında Kuzey Kürdistan’da yukarıda belirtilen iki birlik alanında da kendi dışlarında yeni örgütlerin oluşmasını istememektedirler. Ancak belli oranda iç içe de olan bu iki örgüt, sözkonusu tekelci ve örtük niyetlerine başka bazı nedenler bulmuş durumdadırlar. Bu nedenlerden birincisi TEVKURD’ü uzun süredir tüzük tartışmalarına boğup alabora eden “yerel birimlerde örgütlenme” meselesidir. Sözkonusu iki çevre, TEVKURD’ün bir “aydılar kulübü” veya “akil adamlar topluluğu” olarak sadece merkezi bir organla temsil edilen bir organizasyon olmasını istemektedirler. İkinci neden ise, tüzüğündeki aksine belirlemeye rağmen, TEVKURD’ün, kendilerine rakip olabilecek dar anlamda bir siyasal örgüte dönüştürülmek istendiği yolundadır.
Gerçekten de TEVKURD içinde, bu son iddianın içerde ve dışarıda ciddiye alınıp etkili olmasını sağlayan bazı yanlış, çarpık ve eklektik birlik anlayışları bulunmaktadır. Bu anlayışlara örnek olarak Biri TEVKURD’ün genel sekreteri diğeri de yürütme kurulu üyesi olan İbrahim Güçlü ile Fuad Önen’in görüşlerini irdeleyeceğim.
İbrahim Güçlü’nün, TEVKURD ile igili Rızgari Sitesi’nde yayınlanan son yazısı incelendiğinde, eklektik bazı belirlemeleri bir tarafa bırakırsak, Güçlü’nün “Kürt hareketinde ulusal birlik”ten anladığı şeyin legalite dışındaki tüm örgüt ve mücadele biçimleriyle ideojileri dışlayan, liberal demokrat legal parti olduğunu görüyoruz. İbrahim Güçlü için dar anlamda örgütsel birlik de ulusal birlik de budur. İşte İbrahim Güçlü’nün anılan nitelikteki bazı görüşleri:
“Biz, TEVKURD olarak, aynı düzlemlerde örgütlü olmayan, işlevsel ve fonksiyonal olmayan, aynı amaçlara, aynı hayallere, aynı senaryoya, ayni strateji ve mücadele tarzına sahip olmayan örgütlerin ulusal birlik hareketi olmak istiyoruz.
“Bu yaklaşım ve tutum, rasyonal ve gerçekçi değildir. Aynı zaman da sonuç alıcı ve geliştirici de olmayacaktır. Ayrıca hayalidir de.
“Legal ve illegal siyasi örgütleri, dernekleri TEVKURD’de birleştirmek, onların üyesi yapmak olanaklı değildir. Gelinen aşamada üye olmayacaklarını da beyan etmiş durumdalar.
“Bu bağlamda, gelinen yer ve aşama itibariyle itibarıyla TEVKURD’ın mevcut verili duruma göre yeniden tanımlanması ve yeniden yapılanması gerekir.
“TEVKURD’ın farklı düzlemlerde olan (legal ve illegal siyasi örgütleri, dernekleri), farklı amaçlara, mücadele tarzlarına sahip olan örgütlenmeleri bir araya getirmesi, onların örgütü olması olanaklı değildir.
“Bu da, TEVKURD olarak geriye çekilerek, yapmak istediğimiz işi netleştirmemiz, hangi örgütü oluşturmak istediğimiz tespit etmemiz, ona göre donanım ve hazırlıklar üzerinde düşünmemiz gerekir.”
Güçlü’nün, aynı yazıda, bu reddiyelerine TEVKURD’ün kuruluş sürecinde sunduğu eski alternatif çözüm önerisi ise şudur:
. “Kürt Ulusal Demokratik Çalışma Grubu”nun Kuzey Kürdistan’da ulusal birlik öncesi örgüt sorununu çözmesi gerektiğin, bunun için bireysel hukuk çerçevesinde Çalışma Grubu içinde yer alanlar, ismi Kürt ve Kürdistan olan, programı Kürdistani olan, hukuku çoğulcu ve demokratik olan bir parti oluşturma konusunda anlaşma sağlamalıdırlar. Bu konsept içinde bir program ve tüzük hazırlayıp, örgütlenme sorunu olan tüm güçlerin evrimleşmesini ve değişimini birlikte sağlayarak, bir noktaya ulaşılması gerektiğiydi.
“Benim düşünceme göre, ulusal birlik örgütlenmesinin Kuzey Kürdistan’da koşulları yoktu. Bugün de yok. Çünkü, ulusal birlik için mücadeleci, işlevsel, fonksiyonel siyasi, toplumsal örgütlenmelere ihtiyaç var. Ne legal ve açık, ne de illegal örgütlerimiz, ne de sivil toplum örgütlerimiz buna elverişli. Bu nedenle, asıl sorunumuz mücadeleci, döneme uygun olan, aynı amacı paylaşan, çoğulcu ve Kürdistan kimlikli bir örgütlenme sorunu üzerinde yoğunlaşmamızın gerektiğiydi.”
Bu görüşleriyle TEVKURD içindeki örgüt üyelerinin kendi örgütsel hukuk ve aidiyetlerini TEVKURD’ün bireysel hukuku içinde eritip unutmasını isteyen İbrahim Güçlü’nün, bu görüş ve niyeti ne Kuzey Kürdistan’da varolan politik ve örgütsel gerçeğe ne de ulusal birlik anlayışına uygundur. En doğru politika, olması gerekenle varolan koşullarda olabilecek olanı en uygun bir yerde/çözümde buluşturmaktır. Kuzey Kürdistan’da değişik ideolojik, politik ve örgütsel koşullara sahip örgütler vardır, olacaktır ve olmalıdır da. Bu örgütler veya üyeleri, ulusal birlik platformlarında kendi hukuk ve aidiyetlerini ne unutur ne evrimleştirirler: Yapılması gereken şey, bu iki hukuk ve aidiyetin, tıpkı programatik ilkelerde olduğu gibi, temelde vazgeçilmeden, bir nevi uyumlulaştırılarak bağdaştırılmasıdır. Siz, kimseye “buraya geleceksen örgütünü unut!” diyemezsiniz!... Bunun adı ulusal birlik olmaz. Ne bugün ne de yarın hiçbir örgüt, eritilip dönüştürülmek istenen böyle birliğe katılmak istemez.
TEVKURD’ün kuruluş sürecinde, Fuad Önen’in de kimi görüşleri -özelikle hukuk ve aidiyet konusunda- İbrahim Güçlü’den çok farklı değildir.
“Bu tabloyu ve tablodaki bileşenleri veri alıp onlar üzerinden örgüt oluşturmanın ihtiyaçlarımıza cevap veremeyeceğini düşünüyorum. Bileşenlerimiz güçsüz, kitle bağları zayıf yapılar ve organize olamayan şahsiyetlerdir. Bu bileşen yapısından ulusal cephe, ulusal meclis, ulusal kongre çıkmaz. Yeni birleşik bir ulusal harekete ihtiyacımız var. Birbirimizin farklı siyasi, örgütsel aidiyetlerine saygılı kalarak, ama kişisel aidiyetlerimizi esas alarak birleşik ulusal hareket örgütlemeliyiz. Bu konuda irade birliği sağlamalı ortak aidiyetle ulusal temsil örgütü oluşturmayı hedeflemeliyiz. Bu yapı içinde ayrışmaya, birlikte dönüşmeye açık olmalıyız. Kendi geri yapılarımızı, örgütsüzlüklerimizi harekete dayatmamalı, birleşik hareketin aidiyetini esas almalıyız.”
Fuad Önen, yukarıdaki alıntıdaki bu görüşlerini, daha TEVKURD kurulmadan 7.12.206 tarihinde KUDÇG’nun yaptığı bir sempozyumda dile getiriyor ve DENG Dergisi’nin, Temmuz-2008’de yayınlanan 82. sayısında yayınlanan “Açık Alanda Meşruiyeti Esas Alan Birlik Hareketi” başlıklı yazısına da konu ederek hemen ardından da şunları yazıyor:
Bu sempozyumun yapıldığı tarihte KUDÇG adıyla sürdürülen birlik arayışına kurumsal bir katılım olmadığı için hareket kişisel aidiyetler üzerinden sürdürülmüş ve Mayıs 2007’de yaptığı kongrede TEVKURD adını almıştır. Legal, illegal ayırımı gözetmeden bütün yurtsever kişi, grup, çevre, partilere birlik hareketini beraber oluşturma ve yürütme çağrısında bulunmuş, tüzüğünü kurumsal ve bireysel katılıma olanak veren bir model esası üzerinden tasarlamıştır. TEVKURD’ün Eylül 2005’ten beri bu konseptle sürdürdüğü birlik arayışının ciddi ve yeni bir arayış olduğunu değerlendiriyorum. Ancak somut durumu da görmezlikten gelemeyiz. Üç yıla yakın sürdürülen bu arayışa sayıları 20’yi bulan Kürd örgütlerinden kurumsal olarak katılım gösteren tek hareket MESOP’tur. Görüşülen bütün örgütlerce olumlu karşılandığı halde, aktif destek verilmediği gibi, çoğu zaman da başvurdukları siyasi manevralarla arayışı etkisiz hale getirmişlerdir.”
Fuad Önen’in yukarıda anılan birlik ile ilgili makalesi, Deng Dergisi’nin “Kürt hareketinde birlik arayışları”na ayrılan özel bir saysında yayınlanmıştır. Konuyla ilgili yazı yazmaları istenen Kürt politikacılarına sorulan soru şudur: “Kürt hareketinde birlik arayışları ile ilgili ne düşünüyorsunuz?” Fuad Önen, birlik sorununu öteden beri “birleşik ulusal hareket” veya ulusal birlik hareketi olarak anladığı için, makalesi boyunca ulusal birlik örgütlerine sütun olması gereken dar anlamda siyasal örgütsel birlikten ve bunun sorunlarından tek kelimeyle de olsa bahsetmemiş; bu sorunu adeta yok saymıştır.
Birlik anlayışındaki bu sakatlık nedeniyledir ki Fuad Önen, tek bir örgüt olmasa da TEVKURD’ün bir Ulusal birlik Örgütü olarak yoluna devamından yanadır. Nitekim TEVKURD’ün son yürütme kurulu toplantısında, HAK-PAR ve Dema Nû çevresinin TEVKURD’ü terk etmesi durumunda, TEVKURD’ün bir ulusal birlik örgütü değil de ulusal birlik için bir platform veya insiyatif olarak sürdürülmesi ile ilgili görüşlerimize şiddetle tepki göstermiştir.
Günümüz koşullarında Kuzey Kürdistan’da Örgütlersiz ulusal birliği savunup gerçekleştirmeye çalışmak, fanteziden öte bir şey olamaz.
Açıktır ki, eleştiregeldiğim bu görüş ve tutumlar, genel olarak Kürt hareketinin siyasal birliğini özel olarak da ulusal birlik hareketini ve dolayısıyla TEVKURD’ün çalışmalarını olumsuz etkilemektedir.
Umarım TEVKURD, birlikle ilgili tüm bu yanlış görüşleri ve özellikle yaklaşık bir yıldır kendisini alabora eden tüzükle ilgili gereksiz tartışmaları önümüzdeki bu kongresinde bir biçimde aşıp programatik hedefleri doğrultusunda Türk egemenlik sistemine karşı mücadele içinde varolan güçlerin güç ve eylem birliğini pekiştirerek yoluna devam eder. TEVKURD, bunu yaptığı oranda, hem politik görevini layıkıyla yerine getirecek hem de dar anlamda siyasal örgütlerin oluşması için uygun bir politik ve örgütsel ortam yaratacak ve bununla ulusal birlik hareketi olarak kendi alt yapısını da sağlam bir biçimde döşeyip kuruluşundaki hatasını böylece telafi ederek yoluna devam edecektir.
Sait Aydoğmuş
Kürt Politik Liderlerin TC'ine "Saygı" Yarışı Neye İşaret Ediyor?
Kürt Politik liderler, halkımıza saldırı ve tehditleri doruk noktasına çıkmış bulunan TC’ine ve O’nun, Meclis gibi bazı temel kurumlarına ”saygı” yarışına girmiş bulunuyorlar. İnsanın kendi ülkesini işgal edip kendisini ve toplumunu her bakımdan adeta felc eden; sömüren, zulmeden, işkenceden geçiren, sürgün eden, evini, köyünü yakıp yıkarak zorla göçerten, öldüren sömürgeci bir devlete ve onun temel kurumlarına, hem de tüm bu uygulamaların arttığı bir dönemde, ”saygı” gösterdiğini beyan etmesi, bu konuda biribirleriyle adeta yarışa girmesinin hayra yorulamayacak bir ”hikmet” i olsa gerektir.
Bu yazımda Kürdistan’daki politik durumu özetleyerek, anılan ”saygı” yarışının ”hikmet” ini irdelemeye çalışacağım.
* * * *
Kürdistan ulusal kurtuluş mücadelesi, bazı yönleriyle dört parçada da, yakın tarihinin en elverişli koşullarını yaşamaktadır. Kürtler, tüm parçalarda verdikleri ulusal mücadeleleriyle daha da özgürleşip uluslaşmalarını derinleştirmektedirler. Güney Kürdistan’da bu süreç, elverişli uluslararası koşuların da desteğiyle devletleşme aşamsına varmıştır. Bu devletleşme, Kürdistan çapında, özgürleşmeye ve uluslaşmaya özel bir hız ve nitelik kazandırmış bulunmaktadır. Günümüzde bellibaşlı uluslararası güçlerin, bölgemizde, 1920’ler sonrasında oluşturulup ağırlıkla Kürtler’in boynuna esaret zinciri olarak astırlan statükoyu bozma politikaları ve buna ilişkin somut girişim ve müdahaleleri, özellikle ABD eliyle sürmektedir.
İçinde bulunduğumuz aşamada, Kürt politik hareketindeki güçleri ve etkinliklikleri nedeniyle öne çıkmış bulunan Güneyli Kürt yöneticileri ile PKK yöneticilerinin öznel tutum ve niyetleri ne olursa olsun; yaşanmakta olan bu süreç, dört bir yanda, Kürtler’in uluslaşma süreçlerini objektif olarak derinleştirmekte, onların da, her ulus gibi devletleşip, ulusal olarak tam anlamıyla özgürleşme iradelerini güçlendirmektedir.
Tüm bunlar, sıkça dile getirdiğimiz şaibe ve yanlışlarına rağmen PKK’nin hegemonyasında olan Kuzey’deki Kürt ulusal hareketini, TC için daha da travmatik bir duruma getirmiş bulunmaktadır. TC’nin ırkçı faşizan bir milliyetçi söylemle ”Bayrak sendromu” ve linç girişimleri eşliğinde metropoldeki Kürtlere yönelik olarak sürdürdüğü tehdit ve fiili saldırılar, Kürdistan parçalarının birleştiği üçgende ”tezkere” ile daha da kapsamlılaştırılıp hızlandırılarak, adı konmamış bir savaşa dönüştürülmüş bulunmaktadır.
Bu travmatik tehditlerin, saldırıların ve savaşın görünürdeki hedefi, Güney’deki devletleşme ve PKK’nin oradaki varlığı gibi görünmekte, gösterilmektedir. Ancak asıl neden, bunların yanısıra, Türkiye’nin kendi siyasal sınırları içindeki Kürt ulusal sorunu ve bu sorunun vardığı aşamadır. Güney’e ve PKK’ye ilişkin tutum bu asıl nedenin birer sonucudur.
Bu bağlamda Güneyli Kürtler, şunu çok iyi bilmelidirler ki; Kuzeyli Kürtler, ulusal sorunlarını esaslı bir çözüme kavuşturmadıkça, salt Güney’den yayılan ulusal ”hava” nedeniyle de olsa, bölge üzerinde emperyal emelleri de bulunan Türkiye tarafından rahat bırakılmayacak; kendilerine yönelik baskı ve saldırılar devam edecektir. Yine Kuzeyli Kürtler de iyi bilmelidirler ki; kendi ulusal mücadelelerini, kendi toprakları üzerinde siyasal, hukuksal ve yönetsel bir egemenliğe dönüştüremedikçe, ne kendileri üzerindeki baskı, zulüm ve sömürü ortadan kalkacak ne de başta Güney olmak üzere Kürdistan’ın diğer parçaları, Türkiye’nin ve diğer sömürgecilerin baskı ve saldırılarından kurtulacaktır.
* * * *
Tüm bu elverişli ve açık politik koşullara rağmen, Kuzey Kürdistan’daki Kürt ulusal hareketi, yakın tarihinin en büyük siyasal erozyonu, entegrasyonu ve dolayısıyla tasfiyesi ile karşı karşıya bulunuyor. TC’nin ve özellikle Ordu’nun “Tezkere” ile yarattığı planlı ve kontrollü krizin, Güneyliler’e ne kaybettirip kazandıracağı henüz belli olmamakla beraber, Kuzey Kürtleri için bir tasfiye ve dolayısıyla entegrasyon planına dönüştürülmüş olduğunun ciddi işaretleri görünüyor. Zira, Kürt ulusal davasınının liderleri ve politikacılarının çoğu, ulusal varlıklarını red ve inkârın ötesinde, imha etmek isteyen TC’ye ve kurumlarına “saygı” yarışına girmiş bulunuyorlar. PKK Lideri Abdullah Öcalan’ın, Kürt uluslaşmasına ve devletleşmesine, sürekli bir biçimde saldırarak, TC’ye ve onun resmi ideolojisi olan Kemalizme övgüler dizdiğini öteden beri biliyoruz. Güneyli liderlerin de, son yıllarda, Türkiye’nin saldırgan ve hakaretamiz tutum ve söylemine karşı benimsedikleri yerinde ve haklı tepkisel söylemi, son günlerde terkederek , bunu, TC’nin asla haketmediği pozitif bir söylemle değiştirtiklerini görüyoruz. Yanısıra, bu hafta başında, ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ile görüşen ve içlerinde HAKPAR genel başkanı Sertaç Bucak ile KADEP genel başkanı Şerafettin Elçi’nin de bulunduğu Kürt asıllı politikacılardan oluşan heyetin tümünün, görüşmede “Türkiye’nin bütünlüğüne saygı” çerçevesinde görüş arzettiklerini, Şerafettin Elçi’den öğrenmiş bulunuyoruz.
DTP’li Milletvekili Hasip Kaplan ise, hemen anında anılan bu toplantıya veryansın ederek, “Kürt sorununun böylesi yabancı mekanların kapalı kapıları ardında değil, TBMM gibi yüce bir kurumun çatısı altında görüşülüp karara bağlanması gerektiğini” belirtti. Ardından DTP Meclis Gurubu’nun başkanı Amet Türk’ün zehir zemberek demeci geldi: “ABD’nin sabah kahvaltısını aydınlara vererek bu sorunu çözmeye çalışması aslında Türkiye’ye hakarettir. Meclis’e hakarettir. Kendileri kim oluyor da bu konuda Meclis’i dışlayan, kendilerine göre sanki sorunu çözecekmiş gibi bir tavırla herkese babalık yapan, bunu örgütleyen bir duruşu sergiliyorlar... Aslında Türkiye’nin bu konuda uyarılar yapması lâzım. ABD Büyükelçiliği’nin Kürtlerin siyasi partilerine kahvaltı vererek Kürt sorununu tartışmasını anlamakta zorlanıyoruz. AB büyükelçileri de devlet tarafından bize yönelik çağrılar yapıyorlar. Dışlayıcı bir süreçle karşı karşıyayız”.
O Meclis ki, TC’nin Kürtlere yönelik süregelen tüm uygulamalarını yasalaştırdığı için TC adına bu uygulamaların esas sorumluluğunu taşıyor. Yine o Meclis ki, Kürt halkı tarafından seçilip gönderilmiş bulunan DTP milletvekillerini, hergün Kürtlük adına aşağılayıp horluyor ve geçmişte olduğu gibi onları yaka-paça kapıdışarı etmekle tehdit ediyor.
ABD Elçisi ile görüşmede, sınırlarına saygı duyulan O Türkiye ki, Kürdistan’daki işgali ile tüm Kürt ulusal değerlerinin red ve inkârını temsil ediyor ve tarihi boyunca da Kürtler için sömürü, zulüm, ölüm, sürgün ve işkence anlamına geliyor.
Kürt ve Kürdistan sorunun uluslararasılaştığı bir dönemde, Kürtler’in boyunlarında asılı bulunan esaret zinciri olan bölgedeki statükoyu, kendi çıkarları için de olsa bozmayı önüne koyan, bu bağlamda Güney’deki devletleşmeye vesile ve teminat olan ABD’yi suçlayıp süreçten dışlamaya yeltenerek, buna karşın Türkiye’yi ve kurumlarını kutsamak; günümüzde Diyap Ağa’nın Kürt tarihinde bilinen o uğursuz rolüne soyunmak değilse eğer, büyük bir politik körlük, bilgisizlik ve vefasızlık örneğidir.
Tüm bunlar, insana “Hırsızın hiç mi suçu yok?!” dedirtecek cinstendir.
Özellikle son aylarda, Kürt ve Kürdistan’a karşı ırkçı, faşizan ve milliyetçi bir kampanya eşliğinde hortlatılan militarist uygulama ve tehditlerin sürdüğü bir ortamda, bu “saygı” yarışı, Kürt uluslaşmasına ve Kürtler’in özgürleşmesine hizmet etmek yerine, anılan kampanyanın sahiplerinin yani TC’nin değirmenine su taşımaktadır. Zira TC’nin şimdilerdeki amacı, gelinen aşamada, artık Kürt ulusal davasını yoketmekten çok, onu çarpıtmak , marjinalleştirmek ve giderek Kürtleri her yönüyle Türklere entegre etmeyi sağlamaktır.
Bu politika karşısında, Kürt ulusal hareketinin ve politikacılarının görevi, Kürtler’in özgürleşme ve uluslaşma sürecini hızlandırıp derinleştirecek politikalar ortaya koymak ve buna uygun tutumlar takınmaktır. Bu da, herşeyden önce, Kürtleri, biribirlerinin tasfiyesini desteklemek yerine, mümkün olan en geniş anlam ve kapsamda, TC’nin karşısına örgütsel bir “taraf” olarak çıkarmayı gerektirmektedir. Bu örgütsel “taraf” ın asgari politik müştereği, Kürt ulusunun kendi kaderini tayin hakkı olabileceği gibi, şimdilik Türkiye’ye, Kürtler’in ulusal varlıklarının resmen kabul ettirilmesi de olabilir. Açıktır ki, bu ikinci alternatifin hem ulusal hem de uluslararası desteği çok daha geniş olacaktır.
Kim ki bunu yapmaz da, kişisel ve örgütsel çıkarları için, Kürtler olarak, birbirleriyle yarışırsa, Sömürgeci ve işgalci Türkiye’ye ve onun kurumlarına “saygı” yarışı içinde taleplerini ulusal talepler olmaktan çıkarırsa (ki, PKK ve çevresi, taleplerini azınlık talepleri olmaktan da çıkarmış bulunmaktadır), Kürt ulusal davasına hizmet etmek yerine, Diyap Ağa’nın günümüzdeki rolünü oynayıp, Devlet olarak TC’nin çok yönlü entegrasyon planına, bilinçli veya bilinçsiz hizmet etmiş olcaktır.
TC’nin entegrasyon planı, kandırmacalar, tuzaklar, komplolar içeren çok ince bir plandır. Red, inkâr ve imha ile dile getirilip uygulanan “sopa politikası” nın yanında, bu plan, “havuç politikası” olarak, son çeyrek asırda, hep yedekte bekletilmekte; gerektiğinde bazı yanlarıyla devreye sokulmaktadır. Son günlerde kimi Kürt ve Türk yazarlar da sıkça dile getirdiler: TC’nin mirasına konduğu ve bu mirası önemli oranda yaşattığı Osmanlılar, dış baskılar nedeniyle “Gavur”lara artık açıkça “Gavur muamelesi” yapamaz duruma düştükleri zaman, halka, sokak telalları vasıtasıyla şu çağrıyı iletmişlerdi: “Ey ahali Gavura Gavur demek artık yasaktır” . Bunun anlamının “gavura gavur muamelesi yapın ama taktik gereği ona gavur demeyin!” demek olduğunu, daha sonra, Osmanlı’da ve TC’de “Gavur” denilenlerin başına getirilenlerden biliyoruz.
Entegrasyon politikası da esasta böyle bir şeydir: Uluslararası ve ulusal koşulların zorlamasıyla, bizleri artık red, inkâr ve imha etmekte zorlanan TC, bizlere sosyal, kültürel ve siyasal olarak içi boşaltılmış statüsüz bir kavram olan “anayasal vatandaşlık” nitelemesiyle “Kürt” diyerek, sonuçta bizi zaman içinde Türkleştirip yoketmeyi amaçlamaktadır.
Kürt ulusal hareketi, uluslararası müttefiklerinin ve dostlarının da yardımlarıyla hep birlikte bu oyunu bozmak zorundadır.
* * * *
Yazımı, Kuzey’deki Kürt hareketinin bu hale ne tür canbaz bir planla ve kimler tarafından getirildiğinin kısa ve özet hikayesini, hepimizce yaşandığı için, anlatmak yerine, sadece hatırlatmakla sonuçlandıracağım. Bu “hikaye” çok parçalı olduğu için, parçaların ayrıntısını bilenler, hikayeyi yazmaya devam ederlerse, tarih bilincimizi hep beraber derinleştirir ve böylece de tarihimizin sıkça tekerrür etmesini engellemeye çalışmış oluruz.
PKK’nin, Türk egemenlik sistemini radikal talep ve tutumuyla adeta salladığı 1980’li yılların sonu ile 90’lı yılların başında, Turgut Özal başkanlığındaki TC’nin, ikili bir plan uyguladığını görüyoruz. TC, bir taraftan, o zamanlar ağırlıkla Suriye ve İran denetimindeki PKK yönetiminin tek “kadir-i mutlak” ı olan Abdullah Öcalan’ın etrafını, doğrudan ajanları, etkinliğindeki yazarları, politikacıları, gazetecileriyle sardırıp, onu dezinformatif bilgilerle yanıltmaya çalıştı. Bu yanıltmalarla PKK’nin zaten varolan yanlışlarını büyütüp, adım adım etkisizleşmesini sağlayarak ve etkisizleştirdikçe de onu zora sokarak, politik anlamda ehlileştirmeye çalıştı.
Bu dönem, Türk Ordusu’nun Kürdistan’daki birliklerinin en modern silahlarla donatıldığı, Özel Harekat Timleri ile profesyonel savaşçıların yaratılmaya çalışıldığı, Kürd’ü Kürd’e karşı kullanmak için Köy Koruculuğu müesesinin kurdurulduğu, Kürdistan’dan zorla göçü sağlatmak uygulamasının, yaygın barajlar inşa etmeyi teşvike kadar vardırıldığı ve tüm bunların yanısıra siyasetin sınırlarının sözde “federasyon da tartışılabilir” e kadar genişletildiği, kısacası “sopa ve havuç politikası” nın, Turgut Özal tarafından büyük bir cesaret ve ustalıkla uygulandığı bir dönemdir.
Diğer tarftan, yine bu dönemde, TC, tüm bunların yanısıra, ayrı kollar ve yollarla PKK’ye altenatif ama “ehil” bir Kürt politik hareketi yaratmaya çalıştı. O dönemde oluşturulmaya çalışılan bu “ehil” hareketin tüm kollarının da bellibaşlı programatik prensipleri ve söylemi, son dönemlerde belli bir kesimce dillendirilenlerle enteresant bir benzerlik hatta aynılık arzetmektedir: O günlerde, Başbakanlık Psikolojik Daire Başkanlığı’nın girişimiyle Ankara Dil Tarih Coğrafya Fakültesi’nin Kapalı kapıları ardında yapılan toplantıda, bir profesörün yönetim ve yönlendiriciliğinde Fransa’nın ve İsviçre’nin kimi şatolarında yapılan toplantılarda ve İsveç’ten transfer edilen Kürt hareketinin bellibaşlı bir kadrosunun yönetiminde “Realite” adı altında İstanbul’da yayınlanan bir derginin sayfalarında dile getirilip oluşturulmaya çalışılan programatik çerçeve hep aynıydı: “Türkiye’nin bütünlüğüne” diğer bir ifade ile “Misak-ı Milli sınırı” na saygılı olmak adı altında, Kürt ve Kürdistan sorunun toprak, vatan, devlet, iktidar gibi kavram ve amaçlarla bağını kesmek; sorunu, “yerel yönetimlerin güçlendirilmesiyle” ilişkilendirerek çözmeye çalışmak.
Açıktır ki, değişik kollar olarak belli bir organizasyon içinde pararlel yürütülen bu anılan girişim, bazı uluslararası güçlerin de yardımıyla esasen Türkiye tarafından organize edilip yönlendiriliyordu. Ancak bu girişimin değişik kollarında yer alanların, toplantılarına katılanların büyük çoğunluğunun devletle doğrudan, organik bir ilişkileri yoktu elbette. Bu kişilerin çoğu, kendi politik görüş ve istikballeriyle örtüştüğü için bu girişimin değişik kollarında yer almışlardı. Kimileri, daha işin başında şu veya bu nedenle bu girişimi red veya terk etti.
Ancak, diğer taraftan yürütülmekte olan ve Abdullah Öcalan’ın paketlenip Türklere teslim edilmesiyle sonuçlanan PKK’nin ehlileşme süreci başarıya ulaştırıldığı için, bu girişim, bir nevi gereksizleşti ve bu nedenle de “açığa” alındı.
Kürt hareketini daha da ehlileştirmeyi amaçlayan benzer bir planın, çok farklı koşullarda yine devreye sokulmak istendiği anlaşılıyor. “Ehlileştirme” amacı değişmiş değil, ama koşullar artık çok farklı. O günden bugüne TC hayli yol katetmiş durumda.
Şimdilerde, “Türkiye’nin bütünlüğüne” , diğer bir ifade ile “Misak-ı Milli sınırı” na saygılı olmak adı altında, Kürt ve Kürdistan sorunun toprakla, vatanla, devlet ve iktidar kavramlı amaçlarla bağını kesmek; onu “yerel yönetimlerin güçlendirilmesiyle” ilişkilendirerek çözmeye çalışmak; TC’nin Kürt hareketini ehlileştirme kulvarında, artık Abdullah Öcalan’ın Kürtler için hiçbirşey istemeyen PKK’sinin ardından nal toplamaktır. Kuzey’de, çıtayı böylesine yerde süründüren PKK’nin en kitlesel hareket olması ise, Türkiye’nin bu alandaki politik ustalığının ve başarısının teslimini gerektirir.
Bu politikayı başarısız kılarak Kürt ulusal hareketini başarıya ulaştırmak, PKK ile çıtayı alçatlma yarışına girerek değil, uluslaşmaya ve devletleşmeye hangi koşullarda, hangi ulusal müşterekler ve politikalarla ulaşılacağının doğru ve isabetli saptanmasıyla mümkün olacaktır. Açıktır ki, böylesi bir politik saptamanın çıtası, her koşulda, kendi ülkesinin işgaliyle çizilen sınırlara “saygı” duyulmasını dışlamak durumundadır.
Sait Aydoğmuş
Bu yazımda Kürdistan’daki politik durumu özetleyerek, anılan ”saygı” yarışının ”hikmet” ini irdelemeye çalışacağım.
* * * *
Kürdistan ulusal kurtuluş mücadelesi, bazı yönleriyle dört parçada da, yakın tarihinin en elverişli koşullarını yaşamaktadır. Kürtler, tüm parçalarda verdikleri ulusal mücadeleleriyle daha da özgürleşip uluslaşmalarını derinleştirmektedirler. Güney Kürdistan’da bu süreç, elverişli uluslararası koşuların da desteğiyle devletleşme aşamsına varmıştır. Bu devletleşme, Kürdistan çapında, özgürleşmeye ve uluslaşmaya özel bir hız ve nitelik kazandırmış bulunmaktadır. Günümüzde bellibaşlı uluslararası güçlerin, bölgemizde, 1920’ler sonrasında oluşturulup ağırlıkla Kürtler’in boynuna esaret zinciri olarak astırlan statükoyu bozma politikaları ve buna ilişkin somut girişim ve müdahaleleri, özellikle ABD eliyle sürmektedir.
İçinde bulunduğumuz aşamada, Kürt politik hareketindeki güçleri ve etkinliklikleri nedeniyle öne çıkmış bulunan Güneyli Kürt yöneticileri ile PKK yöneticilerinin öznel tutum ve niyetleri ne olursa olsun; yaşanmakta olan bu süreç, dört bir yanda, Kürtler’in uluslaşma süreçlerini objektif olarak derinleştirmekte, onların da, her ulus gibi devletleşip, ulusal olarak tam anlamıyla özgürleşme iradelerini güçlendirmektedir.
Tüm bunlar, sıkça dile getirdiğimiz şaibe ve yanlışlarına rağmen PKK’nin hegemonyasında olan Kuzey’deki Kürt ulusal hareketini, TC için daha da travmatik bir duruma getirmiş bulunmaktadır. TC’nin ırkçı faşizan bir milliyetçi söylemle ”Bayrak sendromu” ve linç girişimleri eşliğinde metropoldeki Kürtlere yönelik olarak sürdürdüğü tehdit ve fiili saldırılar, Kürdistan parçalarının birleştiği üçgende ”tezkere” ile daha da kapsamlılaştırılıp hızlandırılarak, adı konmamış bir savaşa dönüştürülmüş bulunmaktadır.
Bu travmatik tehditlerin, saldırıların ve savaşın görünürdeki hedefi, Güney’deki devletleşme ve PKK’nin oradaki varlığı gibi görünmekte, gösterilmektedir. Ancak asıl neden, bunların yanısıra, Türkiye’nin kendi siyasal sınırları içindeki Kürt ulusal sorunu ve bu sorunun vardığı aşamadır. Güney’e ve PKK’ye ilişkin tutum bu asıl nedenin birer sonucudur.
Bu bağlamda Güneyli Kürtler, şunu çok iyi bilmelidirler ki; Kuzeyli Kürtler, ulusal sorunlarını esaslı bir çözüme kavuşturmadıkça, salt Güney’den yayılan ulusal ”hava” nedeniyle de olsa, bölge üzerinde emperyal emelleri de bulunan Türkiye tarafından rahat bırakılmayacak; kendilerine yönelik baskı ve saldırılar devam edecektir. Yine Kuzeyli Kürtler de iyi bilmelidirler ki; kendi ulusal mücadelelerini, kendi toprakları üzerinde siyasal, hukuksal ve yönetsel bir egemenliğe dönüştüremedikçe, ne kendileri üzerindeki baskı, zulüm ve sömürü ortadan kalkacak ne de başta Güney olmak üzere Kürdistan’ın diğer parçaları, Türkiye’nin ve diğer sömürgecilerin baskı ve saldırılarından kurtulacaktır.
* * * *
Tüm bu elverişli ve açık politik koşullara rağmen, Kuzey Kürdistan’daki Kürt ulusal hareketi, yakın tarihinin en büyük siyasal erozyonu, entegrasyonu ve dolayısıyla tasfiyesi ile karşı karşıya bulunuyor. TC’nin ve özellikle Ordu’nun “Tezkere” ile yarattığı planlı ve kontrollü krizin, Güneyliler’e ne kaybettirip kazandıracağı henüz belli olmamakla beraber, Kuzey Kürtleri için bir tasfiye ve dolayısıyla entegrasyon planına dönüştürülmüş olduğunun ciddi işaretleri görünüyor. Zira, Kürt ulusal davasınının liderleri ve politikacılarının çoğu, ulusal varlıklarını red ve inkârın ötesinde, imha etmek isteyen TC’ye ve kurumlarına “saygı” yarışına girmiş bulunuyorlar. PKK Lideri Abdullah Öcalan’ın, Kürt uluslaşmasına ve devletleşmesine, sürekli bir biçimde saldırarak, TC’ye ve onun resmi ideolojisi olan Kemalizme övgüler dizdiğini öteden beri biliyoruz. Güneyli liderlerin de, son yıllarda, Türkiye’nin saldırgan ve hakaretamiz tutum ve söylemine karşı benimsedikleri yerinde ve haklı tepkisel söylemi, son günlerde terkederek , bunu, TC’nin asla haketmediği pozitif bir söylemle değiştirtiklerini görüyoruz. Yanısıra, bu hafta başında, ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ile görüşen ve içlerinde HAKPAR genel başkanı Sertaç Bucak ile KADEP genel başkanı Şerafettin Elçi’nin de bulunduğu Kürt asıllı politikacılardan oluşan heyetin tümünün, görüşmede “Türkiye’nin bütünlüğüne saygı” çerçevesinde görüş arzettiklerini, Şerafettin Elçi’den öğrenmiş bulunuyoruz.
DTP’li Milletvekili Hasip Kaplan ise, hemen anında anılan bu toplantıya veryansın ederek, “Kürt sorununun böylesi yabancı mekanların kapalı kapıları ardında değil, TBMM gibi yüce bir kurumun çatısı altında görüşülüp karara bağlanması gerektiğini” belirtti. Ardından DTP Meclis Gurubu’nun başkanı Amet Türk’ün zehir zemberek demeci geldi: “ABD’nin sabah kahvaltısını aydınlara vererek bu sorunu çözmeye çalışması aslında Türkiye’ye hakarettir. Meclis’e hakarettir. Kendileri kim oluyor da bu konuda Meclis’i dışlayan, kendilerine göre sanki sorunu çözecekmiş gibi bir tavırla herkese babalık yapan, bunu örgütleyen bir duruşu sergiliyorlar... Aslında Türkiye’nin bu konuda uyarılar yapması lâzım. ABD Büyükelçiliği’nin Kürtlerin siyasi partilerine kahvaltı vererek Kürt sorununu tartışmasını anlamakta zorlanıyoruz. AB büyükelçileri de devlet tarafından bize yönelik çağrılar yapıyorlar. Dışlayıcı bir süreçle karşı karşıyayız”.
O Meclis ki, TC’nin Kürtlere yönelik süregelen tüm uygulamalarını yasalaştırdığı için TC adına bu uygulamaların esas sorumluluğunu taşıyor. Yine o Meclis ki, Kürt halkı tarafından seçilip gönderilmiş bulunan DTP milletvekillerini, hergün Kürtlük adına aşağılayıp horluyor ve geçmişte olduğu gibi onları yaka-paça kapıdışarı etmekle tehdit ediyor.
ABD Elçisi ile görüşmede, sınırlarına saygı duyulan O Türkiye ki, Kürdistan’daki işgali ile tüm Kürt ulusal değerlerinin red ve inkârını temsil ediyor ve tarihi boyunca da Kürtler için sömürü, zulüm, ölüm, sürgün ve işkence anlamına geliyor.
Kürt ve Kürdistan sorunun uluslararasılaştığı bir dönemde, Kürtler’in boyunlarında asılı bulunan esaret zinciri olan bölgedeki statükoyu, kendi çıkarları için de olsa bozmayı önüne koyan, bu bağlamda Güney’deki devletleşmeye vesile ve teminat olan ABD’yi suçlayıp süreçten dışlamaya yeltenerek, buna karşın Türkiye’yi ve kurumlarını kutsamak; günümüzde Diyap Ağa’nın Kürt tarihinde bilinen o uğursuz rolüne soyunmak değilse eğer, büyük bir politik körlük, bilgisizlik ve vefasızlık örneğidir.
Tüm bunlar, insana “Hırsızın hiç mi suçu yok?!” dedirtecek cinstendir.
Özellikle son aylarda, Kürt ve Kürdistan’a karşı ırkçı, faşizan ve milliyetçi bir kampanya eşliğinde hortlatılan militarist uygulama ve tehditlerin sürdüğü bir ortamda, bu “saygı” yarışı, Kürt uluslaşmasına ve Kürtler’in özgürleşmesine hizmet etmek yerine, anılan kampanyanın sahiplerinin yani TC’nin değirmenine su taşımaktadır. Zira TC’nin şimdilerdeki amacı, gelinen aşamada, artık Kürt ulusal davasını yoketmekten çok, onu çarpıtmak , marjinalleştirmek ve giderek Kürtleri her yönüyle Türklere entegre etmeyi sağlamaktır.
Bu politika karşısında, Kürt ulusal hareketinin ve politikacılarının görevi, Kürtler’in özgürleşme ve uluslaşma sürecini hızlandırıp derinleştirecek politikalar ortaya koymak ve buna uygun tutumlar takınmaktır. Bu da, herşeyden önce, Kürtleri, biribirlerinin tasfiyesini desteklemek yerine, mümkün olan en geniş anlam ve kapsamda, TC’nin karşısına örgütsel bir “taraf” olarak çıkarmayı gerektirmektedir. Bu örgütsel “taraf” ın asgari politik müştereği, Kürt ulusunun kendi kaderini tayin hakkı olabileceği gibi, şimdilik Türkiye’ye, Kürtler’in ulusal varlıklarının resmen kabul ettirilmesi de olabilir. Açıktır ki, bu ikinci alternatifin hem ulusal hem de uluslararası desteği çok daha geniş olacaktır.
Kim ki bunu yapmaz da, kişisel ve örgütsel çıkarları için, Kürtler olarak, birbirleriyle yarışırsa, Sömürgeci ve işgalci Türkiye’ye ve onun kurumlarına “saygı” yarışı içinde taleplerini ulusal talepler olmaktan çıkarırsa (ki, PKK ve çevresi, taleplerini azınlık talepleri olmaktan da çıkarmış bulunmaktadır), Kürt ulusal davasına hizmet etmek yerine, Diyap Ağa’nın günümüzdeki rolünü oynayıp, Devlet olarak TC’nin çok yönlü entegrasyon planına, bilinçli veya bilinçsiz hizmet etmiş olcaktır.
TC’nin entegrasyon planı, kandırmacalar, tuzaklar, komplolar içeren çok ince bir plandır. Red, inkâr ve imha ile dile getirilip uygulanan “sopa politikası” nın yanında, bu plan, “havuç politikası” olarak, son çeyrek asırda, hep yedekte bekletilmekte; gerektiğinde bazı yanlarıyla devreye sokulmaktadır. Son günlerde kimi Kürt ve Türk yazarlar da sıkça dile getirdiler: TC’nin mirasına konduğu ve bu mirası önemli oranda yaşattığı Osmanlılar, dış baskılar nedeniyle “Gavur”lara artık açıkça “Gavur muamelesi” yapamaz duruma düştükleri zaman, halka, sokak telalları vasıtasıyla şu çağrıyı iletmişlerdi: “Ey ahali Gavura Gavur demek artık yasaktır” . Bunun anlamının “gavura gavur muamelesi yapın ama taktik gereği ona gavur demeyin!” demek olduğunu, daha sonra, Osmanlı’da ve TC’de “Gavur” denilenlerin başına getirilenlerden biliyoruz.
Entegrasyon politikası da esasta böyle bir şeydir: Uluslararası ve ulusal koşulların zorlamasıyla, bizleri artık red, inkâr ve imha etmekte zorlanan TC, bizlere sosyal, kültürel ve siyasal olarak içi boşaltılmış statüsüz bir kavram olan “anayasal vatandaşlık” nitelemesiyle “Kürt” diyerek, sonuçta bizi zaman içinde Türkleştirip yoketmeyi amaçlamaktadır.
Kürt ulusal hareketi, uluslararası müttefiklerinin ve dostlarının da yardımlarıyla hep birlikte bu oyunu bozmak zorundadır.
* * * *
Yazımı, Kuzey’deki Kürt hareketinin bu hale ne tür canbaz bir planla ve kimler tarafından getirildiğinin kısa ve özet hikayesini, hepimizce yaşandığı için, anlatmak yerine, sadece hatırlatmakla sonuçlandıracağım. Bu “hikaye” çok parçalı olduğu için, parçaların ayrıntısını bilenler, hikayeyi yazmaya devam ederlerse, tarih bilincimizi hep beraber derinleştirir ve böylece de tarihimizin sıkça tekerrür etmesini engellemeye çalışmış oluruz.
PKK’nin, Türk egemenlik sistemini radikal talep ve tutumuyla adeta salladığı 1980’li yılların sonu ile 90’lı yılların başında, Turgut Özal başkanlığındaki TC’nin, ikili bir plan uyguladığını görüyoruz. TC, bir taraftan, o zamanlar ağırlıkla Suriye ve İran denetimindeki PKK yönetiminin tek “kadir-i mutlak” ı olan Abdullah Öcalan’ın etrafını, doğrudan ajanları, etkinliğindeki yazarları, politikacıları, gazetecileriyle sardırıp, onu dezinformatif bilgilerle yanıltmaya çalıştı. Bu yanıltmalarla PKK’nin zaten varolan yanlışlarını büyütüp, adım adım etkisizleşmesini sağlayarak ve etkisizleştirdikçe de onu zora sokarak, politik anlamda ehlileştirmeye çalıştı.
Bu dönem, Türk Ordusu’nun Kürdistan’daki birliklerinin en modern silahlarla donatıldığı, Özel Harekat Timleri ile profesyonel savaşçıların yaratılmaya çalışıldığı, Kürd’ü Kürd’e karşı kullanmak için Köy Koruculuğu müesesinin kurdurulduğu, Kürdistan’dan zorla göçü sağlatmak uygulamasının, yaygın barajlar inşa etmeyi teşvike kadar vardırıldığı ve tüm bunların yanısıra siyasetin sınırlarının sözde “federasyon da tartışılabilir” e kadar genişletildiği, kısacası “sopa ve havuç politikası” nın, Turgut Özal tarafından büyük bir cesaret ve ustalıkla uygulandığı bir dönemdir.
Diğer tarftan, yine bu dönemde, TC, tüm bunların yanısıra, ayrı kollar ve yollarla PKK’ye altenatif ama “ehil” bir Kürt politik hareketi yaratmaya çalıştı. O dönemde oluşturulmaya çalışılan bu “ehil” hareketin tüm kollarının da bellibaşlı programatik prensipleri ve söylemi, son dönemlerde belli bir kesimce dillendirilenlerle enteresant bir benzerlik hatta aynılık arzetmektedir: O günlerde, Başbakanlık Psikolojik Daire Başkanlığı’nın girişimiyle Ankara Dil Tarih Coğrafya Fakültesi’nin Kapalı kapıları ardında yapılan toplantıda, bir profesörün yönetim ve yönlendiriciliğinde Fransa’nın ve İsviçre’nin kimi şatolarında yapılan toplantılarda ve İsveç’ten transfer edilen Kürt hareketinin bellibaşlı bir kadrosunun yönetiminde “Realite” adı altında İstanbul’da yayınlanan bir derginin sayfalarında dile getirilip oluşturulmaya çalışılan programatik çerçeve hep aynıydı: “Türkiye’nin bütünlüğüne” diğer bir ifade ile “Misak-ı Milli sınırı” na saygılı olmak adı altında, Kürt ve Kürdistan sorunun toprak, vatan, devlet, iktidar gibi kavram ve amaçlarla bağını kesmek; sorunu, “yerel yönetimlerin güçlendirilmesiyle” ilişkilendirerek çözmeye çalışmak.
Açıktır ki, değişik kollar olarak belli bir organizasyon içinde pararlel yürütülen bu anılan girişim, bazı uluslararası güçlerin de yardımıyla esasen Türkiye tarafından organize edilip yönlendiriliyordu. Ancak bu girişimin değişik kollarında yer alanların, toplantılarına katılanların büyük çoğunluğunun devletle doğrudan, organik bir ilişkileri yoktu elbette. Bu kişilerin çoğu, kendi politik görüş ve istikballeriyle örtüştüğü için bu girişimin değişik kollarında yer almışlardı. Kimileri, daha işin başında şu veya bu nedenle bu girişimi red veya terk etti.
Ancak, diğer taraftan yürütülmekte olan ve Abdullah Öcalan’ın paketlenip Türklere teslim edilmesiyle sonuçlanan PKK’nin ehlileşme süreci başarıya ulaştırıldığı için, bu girişim, bir nevi gereksizleşti ve bu nedenle de “açığa” alındı.
Kürt hareketini daha da ehlileştirmeyi amaçlayan benzer bir planın, çok farklı koşullarda yine devreye sokulmak istendiği anlaşılıyor. “Ehlileştirme” amacı değişmiş değil, ama koşullar artık çok farklı. O günden bugüne TC hayli yol katetmiş durumda.
Şimdilerde, “Türkiye’nin bütünlüğüne” , diğer bir ifade ile “Misak-ı Milli sınırı” na saygılı olmak adı altında, Kürt ve Kürdistan sorunun toprakla, vatanla, devlet ve iktidar kavramlı amaçlarla bağını kesmek; onu “yerel yönetimlerin güçlendirilmesiyle” ilişkilendirerek çözmeye çalışmak; TC’nin Kürt hareketini ehlileştirme kulvarında, artık Abdullah Öcalan’ın Kürtler için hiçbirşey istemeyen PKK’sinin ardından nal toplamaktır. Kuzey’de, çıtayı böylesine yerde süründüren PKK’nin en kitlesel hareket olması ise, Türkiye’nin bu alandaki politik ustalığının ve başarısının teslimini gerektirir.
Bu politikayı başarısız kılarak Kürt ulusal hareketini başarıya ulaştırmak, PKK ile çıtayı alçatlma yarışına girerek değil, uluslaşmaya ve devletleşmeye hangi koşullarda, hangi ulusal müşterekler ve politikalarla ulaşılacağının doğru ve isabetli saptanmasıyla mümkün olacaktır. Açıktır ki, böylesi bir politik saptamanın çıtası, her koşulda, kendi ülkesinin işgaliyle çizilen sınırlara “saygı” duyulmasını dışlamak durumundadır.
Sait Aydoğmuş
Kürt devleti kurulmalidir
Sevr Antlaşması'ndaki Kürt devleti oluşturulması yönündeki hükümlerin uygulanmayışı, verilmiş sözlere karşın Ankara Hükümeti'nin, Kürt halkının isteklerini göz ardı edişi, Koçgiri'de bu taleplerin yerine getirilmesi için meydana gelen başkaldırının zalimane bir şekilde bastırılması ve işin katliam derecesine vardırılması; Kürt yurtseverlerinin çoğunu bağımsızlık düşüncesine itmiş ve Azadî Örgütü bu düşüncede olanlarca kurulmuştur. Miralay Cibranlı Halid Bey, Yusuf Ziya Bey, Doktor Fuat Bey, Tayip Ali Bey, Kemal Fevzi Bey ve Cemil Paşazade'nin önderliğinde kurulan örgütün kuruluş tarihi noktasında kaynaklarda farklı tarihler verilmektedir. 1921, 1922, 1923 verilen tarihlerdir.
Örgütlenme
Azadi cemiyetinin örgütlenme yapısı, beş kişilik gizli gruplar şeklindeydi; örgüt üyeleri birbirlerini parola isimleri ile tanıyordu. İlişkiler gizli yollardan daha yüksek bir heyet üyesinin aracılığıyla sağlanıyordu. Cemiyet'in başkanı Albay Cibranli Halit Bey'di. Kürd coğrafyasının her bölgesindeki, (Botan, Garzan ve Midyat) aşiret reisleri ve tanınmış etkin şahsiyetlerle temas kurup ayaklanmayı bütün Kürd coğrafyasını kapsayacak şekilde önüne koyan cemiyet planlamalarını bu temelde belirlemiştir.
Kürt coğrafyasının 23 şehrinde şubeler kuran Azadi, silahlı ayaklanmayla Kürdistan'ın bağımsızlığını ilan etmeyi amaçlıyordu. Hareketin hedef kitlesi başlangıçta Kürt aydınları, Kürt yurtseverleri, Kürt şeyhleri ve Kürt aşiret reisleridir. Bu bağlamda Mutki Aşireti Reisi Hacı Musa, dört Hamidiye Alayının başı olan Hesenan Aşireti Reisi Albay Halid Beyi'in de aralarında bulunduğu çok sayıda aşiret reisi cemiyete destek veriyordu. Azadi örgütüne desteğin artması olağan bir durumdu. Çünkü Lozan antlaşmasının imzalanmasıyla Hilafetin lağvedilmesi arasında geçen sürede, bir dizi İslam Dışı ve Anti-Kürt uygulamalar gerçekleştirilmişti. Bunların dışında, ekonomik durum da vahimdi ve son idari taksimattan sonra eski vilayetler kaldırılmış, eski sancakların başına da valiler atanmıştı. Valiler eski valiler kadar zorba ve yeteneksizdi.
Yapılan örgütlenme çalışmalarının ulusal niteliğini görebilmek için, o dönemlerde Kürdistan'ın diğer bölgelerindeki gelişmelere dikkat çekmek gerekir:
Güney Kürdistan'da Barzaniler 1923 yılına kadar aralıksız İngilizlere ve Araplara karşı savaşmıştı. Mahmut Berzenci Güney Kürdistan'da 1922 yılında ayaklanmış ve Kürdistan Krallığını ikinci kere ilan etmişti. İngilizlerin yoğun saldırılarına da 1930 yılına kadar karşı koymuştu Direnişten dolayı Barzan bölgesi harabeye dönmüş, halk yorgun düşmüştü.
Doğu Kürdistan'da ise Rıza Şah iktidarı, Simko ile baş edememiş ve Kürt bölgesine Simko'yu vali tayin ederek kısmi bir özerklik vermişti. Bu durum 1930'lara kadar devam etmişti.
O dönemki bu gelişmelerden anlaşılacağı üzere Azadi örgütü çalışmalara başlamadan önce diğer parçalarda da ulusal başkaldırılar olmakta ve bunun oluşturduğu hava Türkiye’deki Kürt ulusal dinamiklerini de etkileyip harekete geçirmekteydi. Zaten 1921 yılındaki Koçgiri ayaklanması da sıcaklığını ve etkilerini hala hissettirmekteydi.
Kürdistan'daki örgütlenmenin başını aynı zamanda mebus (milletvekili) olan Yusuf Ziya çekiyordu. Yusuf Ziya Ankara'dan İstanbul'a giderek değişik muhalif gruplarla görüşmeler yaptıktan sonra Erzurum'a geçiyor, gerek konumu ve gerekse de ilişkileri bağlamında Kürdistan'daki çalışmalarda merkezi bir rol oynuyordu.
Cemiyet, Kürt halkı üzerinde büyük etkisi olan ve büyük bir servete sahip olan Seyh Sait'i örgütlemeye özel önem verdi.
Yusuf Ziya, sosyal, siyasal ve ekonomik olarak büyük bir aileden gelen; toplum içindeki saygınlığı yüksek olan ve yetkin bir otoriteye sahip olan Şeyh Sait'le görüşmeye gider.Yapılan görüşmelerde Kürt ayaklanmasının birlikte örgütlenmesi ve bir eşgüdüm sağlanması konusunda anlaşılır. Suriye'deki bazı Kürt aşiretleri de silahlandırılır ve Milletler Cemiyeti'ne (BM) Suriye aracılığıyla Kürtlere yardım edilmesini isteyen bir mesaj gönderilmesi kararlaştırılır.
Öte yandan Azadi örgütü çalışmalarına özellikle ordu içindeki Kürt subaylarını kazanarak devam etmektedir. Hareketin üye ve sempatizanları gittikçe arttığından, Hareketin önderleri yöneticilerin dikkatini çekmemek için kararları dar toplantılarda ve gizlilik içinde alıyorlardı. 1924 yılında Nasturi isyanı çıkmış ve isyanı bastırmaya giden 18. alayın içinde Azadi örgütü üyeleri Yüzbaşı İhsan Nuri, Vanlı Rasim, Hurşit, Tevfik Cemil, Bitlis mebusu Yusuf Ziya Bey'in kardeşi Teğmen Rıza ve bir çok Kürt yurtsever asker bulunmaktaydı. (Nuri Dersimi'den aktarılıyor. Hıdır Göktaş, Kürtler İsyan-Tenkil, sayfa 53, Alan Yayıncılık, 3. Basım, İstanbul, Ekim 1991)
Beytüşşebap Ayaklanması
Yusuf Ziya Bey'in, kardeşi Teğmen Rıza'ya çektiği ve işlerin yolunda gittiği, örgütlenmenin yakında tamamlanacağı ve başkaldırıya az kaldığını şifreli olarak açıklayan telgraf, Teğmen Rıza,Yüzbaşı İhsan Nuri ve onların diğer arkadaşları tarafından, 'başkaldırının başlatılmasına…' olarak yanlış bir şekilde anlaşıldığı için 3-4 Eylül 1924'te Yüzbaşı İhsan Nuri, 3 teğmen ve 350 asker birliklerinden firar edip dağlara çekilerek Beytüşşebap ayaklanmasını başlattılar.
Bu ayaklanma haberine rağmen bölgenin başka bir yerinde herhangi bir başkaldırı olmadığı gibi, ayaklanma hazırlıkları içinde olan civar aşiretlerde de bir kımıldanma da olmadı. Dağda başkaldırı halinde olan İhsan Nuri ve arkadaşları, bir savaş olmadığı için, komutasındaki askerleri terhis ederek, Suriye üzerinden Güney Kürdistan'a geçtiler. Bu olaydan sonra Azadi'nin önde gelen isimleri Cibranlı Xalid Bey, Yusuf Ziya Bey, Dr. Fuad, Mutkanlı Hacı Musa ve daha birçok yurtsever Kürt tutuklandı ve yargılanmak üzere Bitlis'e götürüldüler. Bu olay üzerine Şeyh Sait cemiyetin başına geçirildi ve hazırlıklara daha bir hızla devam edildi.
Birinci Kongre
1924'te yapılan örgütün ilk kongresinde Kürdistan'da silahlı bir ayaklanmayı başlatmak için gerekli hazırlıkları ve planlamaları yapacak, ilişkileri kuracak komisyonların oluşturulmasına karar verilmiştir. Bu kongreden sonra çalışmalara hızla başlanmış, yönetime muhalif kişilerle görüşülmüş, Mahmud Berzenci ve Simko yardımıyla aşiretler silahlandırılmıştır. Şeyh Sait'in oğlu Ali Rıza'nın 1924 Kasım'ında Halep'de katıldığı kongreye, Türkiye, Suriye ve Irak'tan çok sayıda Kürt katıldı. Türkiyedeki Kürtlerin durumu ayrıntılı olarak tartışıldı. Burada yine başkaldırının silahlı olması gerektiği üzerinde görüş birliğine varıldı. Toplantıda Türkiye Kürtlerinin başkaldırının başlangıç tarihinin 21 Mart 1925'te(Newroz Bayramı) olması kararı alındı.
Rêxistina Azadi'ye üye kişiler halkın ileri gelenlerinden oluşmaktaydı.
Üyeler:
Diyarbakır: Cemil Paşazade Ekrem Bey, Dr Fuad, Binbaşı Mustafa Bey, Kaymakam Adnan Bey, Abdulgani Bey, Dr Nesim Bey
Erzurum: Miralay Halid Bey, Kaymakam Selim Bey, Kaymakam Küçük Kazım Bey, Kaymakam Arif Bey, Abdülhuda Cafer Bey, Arslan Bey, Miralay Küçük Ragıp Bey,Yüzbaşı Reşit Bey, Hacı Mevlüt Efendi, Hacı Dursun Efendi, Rüştü Efendi
İstanbul: Seyyid Abdulkadir Efendi, Avukat Abdurrahim Bey
Kars: Yüzbaşı Tevfik Efendi
Beyazıd: Şeyh İbrahim
Malazgirt: Haydaranlı Kör Hüseyin Paşa
Varto: Hesananlı Halit Bey
Muş: Yusuf Ziya Bey, Binbaşı Hacı Hasan Bey, Şırnak'lı Abdurrahman Ağa, Hacı Dursun Ağa
Van: Said-i Nursi'nin Kardeşi Molla Abdulmecit Efendi, Sa'dun Bey, Binbaşı Arif Bey, Arif'in Kardeşi Ali Bey, Ertuşi Aşiretinden Lezgin Ağa ve Kardeşi Ebubekir, Gevdan Aşiretinden İsmail Ağa, Manhuran Aşiretinden Ömer Ağa, Şıkak Aşiretinden İsmailağa (Sımko), Berverdi Aşiretinden Şeyh Abdurrahman Efendi, Şahin Ağa, Jirikan Aşiretinden Yahya Ağa
Siirt: Yüzbaşı İhsan Bey, Hacı Abdullah Efendi, Derviş Bey, Kaymakam Rezzak Bey, Miralay Veysi Bey, Eruh Aşiretinden Yakup Ağa
Şırnak: Hacı Bayram Aşireti Reisi Süleyman Ağa
Cizre: Hacı Dursun Efendi, Abdulvahap Efendi, Abdulmutalip Efendi
Mardin: Hacı Hıdır Bey, Kaymakam Hıdır Bey (Dersimli), Ramo Ağa, Milan Aşiretinden Eyüp Bey, İsa Ağa, Dakuri Aşiretinden İbrahim Ağa, Faris Ağa, Milli Aşiretinden Mahmud Bey
Erzincan: Kangörzade Ali Haydar
Bitlis: Hacı Musa ve Oğulları, Cemilê Çeto, Şeyh Selahattin, Garzan Aşiretinden Mustafa Ağa ve Oğlu Ali Ağa.
Örgütün niteliğine bakacak olursak, Kürt aristokrat, şeyh ve beyleri yönetici durumundadırlar. Üst düzeyde, yöneticilik görevlerini onlarla paylaşan subaylar vardır. Eski Hamidiye Alayları'nın Kürt kumandanları da örgütte yer almışlardır.
İkinci Kongre
Örgütün 2. kongresi 1925 başlarında Çan'da yapılır. Katılanların çoğu Bingöl civarındaki Dımılî aşiretlerinden ve şeyhlerden oluşmaktadır. Şeyh Sait tereddütlere karşın, artık geri dönüşün mümkün olmayacağını ve ayaklanmanın Mart'ta planlandığı gibi gerçekleşeceğini belirtir. Akabinde hazırlıkları başlatmak için Lice, Hani, Piran (Dicle), Palo bölgelerine geziye başlar.
Hani'de içlerinde Hanili Salih Bey’in de bulunduğu hareketin ileri gelenleriyle bir toplantı gerçekleştirir ve atılacak adımlar netleştirilir.
Artık ayaklanmanın askeri planlamaları hazırlanmış ve her bölgeye cephe komutanları atanmıştır. Şeyh Sait ayaklanmaya genel komutanlık edecektir. Şeyh Sait bir yandan oğlunu aşiret reislerine göndererek destek aramakta, bir yandan da kendisi köy köy gezerek halkı kıyama çağırmaktaydı.
Ayaklanma Erken Başlıyor
Şeyh Sait bu gezilerinden birinde Piran'da oturan kardeşi Abdurrahim'in evine adamlarıyla birlikte misafir oldu. 8 Şubat 1925 günü Piran köyünde halkla askerler arasında bir çatışma meydana geldi. Şeyh Sait henüz genel bir ayaklanmaya hazır olunmadığını biliyordu. Bu nedenle Piran'da meydana gelen bu olayın büyümesini engellemek için hemen Darahini'ye (Genç) gitti. Fakat olayı duyan kardeşi Şeyh Tahir, 10 Şubat'ta Lice postanesine el koydu. 11 Şubat'ta Darahini'ye gelerek el koyduğu bütün para ve belgeleri Şeyh Sait'e teslim etti. Bu iki olay ayaklanmanın başlamasına neden oldu ve daha önce yapılan planı sekteye uğrattı. Şeyh Sait vaktinden önce başlayan bu ayaklanmanın başına geçti Bunun üzerine sistem 23 Şubat'ta sıkıyönetim ilan etti. M. Kemal Başbakan Fethi Okyar'ı istifa ettirterek, yerine 2 Mart'ta İsmet İnönü'yü getirdi. Birkaç gün içinde hükümete geniş yetkiler veren Takrir-i Sükun kanunu çıkarıldı, İstiklal Mahkemeleri kuruldu..
Önce Bağdat'a giden demiryolunu kullanmak için Fransızlardan özel izinle 35-50 bin civarında jandarma ve özel birlikler bölgeye sevk edildi. Bölgeye hava bombardımanları yapıldı. Bazı aşiretler ile işbirliği yapıldı.
Mart ayının sonlarına kadar, ayaklanma genel hatlarıyla Kürtlerin lehine gitti. Şeyh Sait'in yaptığı geziler sırasında yüzlerce silahlı Kürdün kendilerine katılmasında ve onu bağırlarına basmalarından anlaşıldı ki, Kürtler içinde bir ulusal başkaldırının zemini vardı. Şeyh ve mollaların ileri gelenlerinden büyük bir kesim, destek vermek için Şeyh Sait'in yanında yer aldı.
Ayaklanmanın Genişlemesi
Birçok alan kurtarıldıktan sonra Şeyh Sait adamlarından bazılarını Bitlis'te tutuklu bulunan Azadi önderlerinin kurtarılması için yolladı. Ama sistem bunu anlar anlamaz Mart 1925'te Azadi önderlerini göstermelik bir şekilde yargılayarak idam cezasına çarptırdı.. Böylece örgütün kurucu önderi Cibranlı Halit ve arkadaşları idam edilerek örgüt başsız bırakılmaya çalışıldı.
Diyarbakır yakınlarında bulunan Şeyh Sait, 10 Mart'tan itibaren kuzeye ve batıya doğru kapsamlı bir hareket başlattı, Silvan, Hazro, Ergani ve Çermiği'yi ele geçirdikten sonra Siverek'e doğru yöneldi. Mart'ın ortalarından itibaren ayaklanmanın yeniden şiddetini arttırmasıyla, Van Gölü'nün batısından başlayarak tüm Türkiye’de Kürtlerin yaşadığı topraklar, Şeyh Sait'in bağlılarının eline geçmişti. Yeniden karşı saldırıya geçen bir Türk birliğini püskürttükten sonra Bingöl'ü ve Kiğı'yı ele geçirdiler. Doğu'da Bulanık ve Malazgirt'e kadar ilerlediler. Siirt'in kuzeyindeki Silvan kentini ele geçirip, Mardin'e yöneldiler. Batıda Malatya'ya ulaşıp kenti saflara katmaya çalıştılar.
Bundan sonra Şeyh Sait kuvvetleri esas hedef olan Diyarbakır üzerine yürüdü. Şeyh Sait on bin adamı ile Diyarbakır'ı kuşattı. Kuşatılan Diyarbakır düşürülemedi. Şex Sait’in kuvvetleri 27 Mart 1925 günü geri çekilmek zorunda kaldılar.
Darahini, Lice ve Çapakçur üçgenine çekilen Mücahitler küçük gruplara ayrılarak gerilla savaşına başladı.
Cibran aşiretinin ileri gelenlerinden Binbaşı Kasım’ın ihbarı üzerine 14 Nisan 1925 günü Şeyh Sait, Muş'un kuzeyinde Murat nehrini geçmeye çalışırken yakalandı. 28 Haziran 1925'te Şeyh Sait ve 47 lider asılarak idam edildi. Bu süreçte binlerce insan katledildi.
İstiklal mahkemelerinde yüzlerce insan idam edildi. Şeyh Sait'in torunu Muhammed Kasım Fırat, Şeyh Sait kıyamında 80 bin insanın katledildiğini bildirmektedir. Ayrıca Kasım Fırat, eski ismi Darahini olan Genç ilçesinde Zikti aşiretinin toplu mezarlarının da halen bulunduğunu belirtmektedir. Yaşayan canlı şahitler ise, Şeyh Sait Kıyamında evlere toplatılarak, diri diri yakılan, güçsüz çocuk ve kadınlardan, dinamitlerle parçalanan suçsuz insanlardan, ağaçların arasında gizlenmeye çalışırken, üzerlerine benzin dökülerek, ateşe verilen kadınlardan söz etmektedirler.
Sonuç olarak Kürt coğrafyasında insanlarıyla beraber yüz seksen iki köy yakılmıştı. Bu arada ayaklananların hepsi hemen yakalanmadı. Dağılan kuvvetlerin bir kısmı, 1927 Ağrı ayaklanmasına kadar küçük gruplar halinde gerilla mücadelesi vermişler ve teslim olmamışlardır.
----------------------------------------------------------------------
Kürt Ulusunun Kendi Kaderini Tayin Hakkı Engellenemez
Şeyh Said ve 47 yoldaşı, önderlik ettikleri Kürt ayaklanmasından ötürü, 28 Haziran 1925 günü TC devleti tarafından asılmışlardı. Kemalist diktatörlük idamların ardından, isyana destek olsun olmasın Kürt köylerine yönelik toplu katliamlara girişti. Kadın, çocuk ve genç ayrımı yapılmaksızın on binlerce yoksul Kürt öldürüldü, göçe zorlandı ve tutuklandı.
İsyanları engelleyemeyen Kemalist burjuva diktatörlük, Kürt sorununu gizlemek, yok saymak, unutturmak amacıyla çeşit çeşit teoriler icat edip durdu. Kürtlerin “dağlı Türkler” oldukları, “Kürtçe diye bir dil olmadığı”, Kürt sözcüğünün “karda yürürken çıkarılan kart-kurt sesinden kaynaklandığı”, Kürtlere Bozkurt Atatürk ve milli şef İnönü’nün “medeniyet götürmek için sefer düzenledikleri”, Kürtlerin “mağarada yaşayan, kuyruklu insanlar” oldukları, “en iyi Kürdün ölü Kürt olduğu”, Kürt isyanlarının “dış mihrakların bir oyunu” olduğu, Kürt liderlerinin “terörist”, “bölücü” ve “bebek katili” oldukları, aslında ülkemizde Kürt ve Türk arasında hiçbir ayrım olmadığı, Kürtlerin başbakan dahi oldukları vb. söylendi, yazıldı, çizildi.
Resmi tarihin perdesini araladığımızda hiçbir olayın söylendiği, yazıldığı veya anlatıldığı gibi olmadığı ortaya çıkıyor. Yıllar yılı masum, mazlum edebiyatı yaptıkları hemen her olayın ardından, asıl katillerin, canilerin, teröristlerin bizzat burjuva TC ve onun kolluk güçleri olduğu görülüyor. Burjuvazi tarih yazarken daima kendini haklı çıkarıyor. Ezilen uluslar ve işçi sınıfıysa daima bölücü ve dış mihrakların oyuncağı olmuş vahşi teröristler olarak ortaya konuluyor.
TC’nin resmi tarihçileri, en büyük uydurmalarını, masa başı tarih yazımını, kara çalmalarını, çarpıtmalarını Kürtler konusunda icat etti. Sayısı on milyonları bulan ve Ortadoğu’nun en kadim halklarından olan bir halk, bir kalem darbesiyle yok sayıldı. Kemalist diktatörlükten bu yana işbaşına gelen her hükümet bu yalanı dağ gibi büyüttü. Geldiğimiz noktada resmi televizyonlarda Kürtçe yayın, dilin adı dahi anılmaksızın yapılıyor. Kürtler tarihin üvey evlatları olarak, her hak isteklerinde kurşunla karşılanarak yok sayılmaya devam ediliyor.
Şimdi sermaye sınıfı Kürt sorununu kendi çıkarlarının basit bir manivelâsı yapmakta, AB sürecinde göstermelik uygulamalarla, ceberut devlet geleneğini şirin göstermeye çalışmakta.
Resmi tarihin iddiaları, bir başka deyişle burjuva söylemi, düşüncesi ve ideolojisi, Kürt sorunu konusunda yıllar yılı egemenliğini devam ettirdi. Dönemin Komintern’i ve TKP tavrını Kemalist diktatörlükten yana belirlemişti. ’68 kuşağı önderlerinin çoğu Kemalizmin etkisindeydi. 2000’li yıllarda dahi, Kürt sorunu konusunda, kendisini “komünist”, “Marksist” vb. sıfatlarla adlandıran parti ve grupların çoğu Kemalist ideolojiden etkilenmekten kurtulamadı ve kurtulamıyorlar.
Osmanlı İmparatorluğu, TC ve Kürtler
Osmanlı İmparatorluğu 19. yüzyıla gücünü yitirerek girmişti. Kapitalizm karşısında yelkenleri suya indirmek zorunda kalıyor, Avrupa’nın askeri üstünlüğüne karşı koyamıyor ve imparatorluk içindeki çeşitli halkların ayaklanmalarına engel olamıyordu. Birinci Dünya Savaşından yenik çıkan İmparatorluğun toprakları üzerinde 24 ayrı devlet kuruldu.
Bu süreçte, resmi tarihe göre, Kürtler 1803’ten 1914 yılına kadar 12 defa ayaklandılar.
Savaşın ardından Anadolu ve Kürdistan işgal altındaydı. Kürtler İngiliz, Fransız ve Ruslar’a karşı mücadele ediyorlardı. Antep, Maraş, Urfa ve Dersim’deki Kürt direnişleri müttefikleri geri püskürtmüştü.
Kemalistler Erzurum, Sivas ve Amasya kongrelerinde, çeşitli vaatlerle Kürtlerin tam desteğini aldılar. Kürtler 1920’deki parlamentoda kendi kimlikleriyle, kendi dilleriyle konuştular. Ne var ki, Anadolu’daki ulusal mücadele başarıya ulaşma yolunda belirgin sinyaller vermeye başladıktan sonra Kemalistler Kürt sorunundan söz etmez oldular. Ancak, daha sonra 1923’te toplanacak olan Lozan Konferansında bile, kurulacak devletin Kürtlerin ve Türklerin ortak devleti olacağı, İsmet İnönü’nün iki halkın temsilcisi olduğu konusunda Kürtlere güvenceler veriliyor ve birlik beraberlik içinde olmak gerektiği sık sık tekrarlanıyordu.
Kürdistan’ı uluslararası arenaya oturtan ilk diplomatik belge 10 Ağustos 1920 tarihinde Paris yakınlarındaki Sevr kasabasında imzalanan Sevr Anlaşmasıydı.
Lozan Anlaşmasıyla birlikte ise TC resmen tanınmış oldu, sınırları belirlendi, devletin varlığı tescil edildi. Lozan’da Kürt sorunu gündeme geldiğinde, Türk Meclisi böyle bir sorun olmadığından bahsediyordu. Birinci Dünya Savaşının galipleri Kemalist TC’nin Kürdistan’ın kuzey parçasını elde tutmasına izin vermişlerdi. Lozan Anlaşmasıyla birlikte Kürdistan emperyalistler tarafından 4 parçaya bölünmüş oluyor ve Kürtler hangi devletin boyunduruğu altına sokulmuşlarsa o kimliği benimsemeye zorlanıyorlardı.
Osmanlı İmparatorluğunda özerk beylikler halinde yaşayan Kürt halkı, TC devletinin ilanından sonra, 1924 yılında yürürlüğe konan Anayasa ile birlikte, dili, kültürü, kimliği ve bütün varlığıyla artık “yok”tu.
1925 yılında Mustafa Kemal tarafından imzalanan “Şark Islahat Planı” ile sokakta, çarşı pazarda Kürtçe konuşma yasağı uygulanıyor, yasağı çiğneyenlere ağır para cezası veriliyordu. 1925 “Şark Islahat Planı” ile Kürtlerin dili, kültürü yasaklanıyor, varlıkları inkâr ediliyor, onlara “sen hiç olmadın” denilerek boyunlarından aşağı “Türk” kimliği asılıyordu.
Hizbe Azadiye Kürdistan ve Şeyh Said Ayaklanması
Hizbe Azadiye Kürdistan (Kürdistan Özgürlük Cemiyeti) 1923 yılının Haziran ayında, Erzurum’da kuruldu. Kürt Teali Cemiyetinin, Cumhuriyetin ilanından sonra yasaklanıp kapatılmasının ardından Kürt aydınları Hizbe Azadiye Kürdistan örgütünü kurdular. Örgütün amacı bağımsız Kürdistan’dı. Bu amaçla hazırlıkları 1926 yılında tamamlanacak bir ayaklanma için örgütleniyordu. Örgüt yönetiminde aşiret reisleri ve şeyhlerin yanında, Kürt aydınları, ordu içindeki Kürt subayları, mülki amir ya da diğer önemli görevlerde bulunan bürokratlar yer alıyordu. Örgütün önderleri Halit Bey, Yusuf Ziya, Kasım, Hasan Basri Bey ve Şeyh Said’di. Örgüt Kürdistan’ın birçok bölgesinde örgütlenme ve ayaklanma çağrısı yapıyordu.
Örgütün önemli liderlerinden biri olan Şeyh Said, Kürtler arasında kazandığı saygınlıkla, kararları itiraz görmeyen başlıca “aracı”lardan biriydi. Kürt medreselerinde eğitim görmüş, dönemin en iyi din tedrisinden geçmiş, Arap-İslam felsefesinin yanında eski Yunan felsefesiyle mantık derslerini de okumuştu. Kürtlerde sahip olunan koyun sayısı zenginlik ölçüsüydü. Bu açıdan bakıldığında Şeyh Said, varlıklıydı. O sürüye değil sürülere sahipti. Sürülerini Musul, Şam, Halep pazarlarına götürüp satıyordu.
1910’lu yıllardan itibaren Kürt sorunuyla ilgilenen Şeyh Said, bütün Kürtleri tek amaç etrafında birleştirmek üzere yöre yöre, köy köy dolaşıyor, yetişemediklerine mektuplar yazıyor, Şam ve Halep yolculuklarında Kürt sorununu konuşuyor, taraftar topluyordu.
Örgütün isyan hazırlıklarından haberdar olan TC; Halit Bey, Yusuf Ziya ve Hacı Musa başta olmak üzere örgütün önemli liderlerini, ayaklanmadan önce tutukladı. Önderlerinin erkenden yakalanmasıyla örgütün bel kemiği kırılmış, adeta ne yapacağını bilemez hale gelmişti. Dışarıda Şeyh Said tek başına kalmıştı. Üstelik isyan hazırlıkları henüz yeni başlamıştı. Gerekli silah, teçhizat, eğitilmiş insan yoktu. Ankara şimdi Şeyh Said’in peşindeydi. Önceki liderleri halktan tecrit ederek, tek başınayken tutuklamıştı. Aynı yöntemi uygulamak için askerler ifadesini almak üzere Şeyh Said’i Bingöl’e çağırıyordu. Komplo tutmadı. Şeyh ifade vermek üzere ilçe karakoluna gideceğini söyledi. Askerler geri adım atıp, ifade için karakola götürdüler. İfadesinin alınmasından sonra Şeyh Said sıkı göz hapsine alındı. Her adımı jandarmalarca izleniyordu. Şeyh Said gizlice Piran köyüne kaçtı. 13 Şubat 1925 tarihinde köy jandarmalarca sarıldı. Subaylar üç kaçağı tutuklamak bahanesiyle Şeyh Said’i provokasyona zorluyorlardı. Şeyh’in üzerine yürüyen subayın ve yanındakilerin vurulması, isyanı başlatan kıvılcım oldu.
Şeyh Said ve beraberindekiler Genç il merkezini ve Hani bucağını işgal ederek, resmi binalara Kürt bayraklarını asmışlardı. Yayınladıkları ilk bildiride, Kürtleri birlik içinde ayaklanmaya çağırıyorlardı. Birlikler üçe ayrılmıştı. Doğu Cephesi komutanlığını Şeyh Abdullah yürütüyordu. Varto alındıktan sonra, Erzurum ardından Bitlis alınacaktı. Bitlis’te tutuklu bulunan örgütün üç önemli lideri Halit Bey, Yusuf Ziya ve Hacı Musa kurtarılacaktı. Şeyh Şerif Elazığ, Malatya ve Dersim’i ele geçirecekti. Şeyh Said ise merkez gücü kontrol ediyordu. Hedef Diyarbakır’dı. Şehir ele geçirildikten sonra başkent ilan edilecekti.
Bingöl ve Elazığ kolayca ele geçirilmişti. Asıl çatışma sahası ise Diyarbakır’dı. Şeyh Said Diyarbakır surlarını elindeki oldukça yetersiz silahla aşamıyordu. İl merkezinde TC’nin tuttuğu kiralık adamlar kendilerini “Şeyh Said’in askerleriyiz” diye tanıtarak dehşet saçıyorlardı. Gerekli örgütlemeden uzak olan Diyarbakır, içeriden ayaklanmacılara destek vermeyerek tarafsız kalınca, isyan adım adım gerilemeye başladı.
Ankara hükümeti isyan karşısında sıkıyönetim ilan etti. Ardından M. Kemal tarafından “yumuşak” bulunan Fehti Okyar hükümeti yerine İsmet İnönü’nün sert, faşizan hükümeti kuruldu. Hükümetin ilk icraatı “Takrir-i Sükün Kanunu”nu çıkartmak oldu. Kanun hükümete olağanüstü yetkiler tanıyordu. Yasanın bir ürünü olan İstiklal Mahkemelerinde idam kararları, hiçbir hukuki prosedür uygulanmaksızın alelacele veriliyordu. Mahkemelerin merkezi olan Ankara ve Diyarbakır tam anlamıyla diktatörlük yasalarıyla yönetilmeye başlandı. Her türlü muhalif ses acımasızca susturuluyordu.
İsyan karşısında İngiltere, o dönemde egemen olduğu Irak sınırını tutarak, Barzani’nin güneyden destek sunmasını önledi. Fransa Suriye sınırını kapattı ve Türk birliklerinin isyancıları arkadan kuşatmaları için demiryolunun kullanılmasına izin verdi. Buna rağmen Türk resmi tarihi sürekli, isyanlarda bir dış mihrak olduğunu propaganda edecekti.
İsyan 3 ay sürdü. İsyanın belirleyici noktası Diyarbakır’dı. Ne var ki gerekli hazırlıktan ve destekten yoksun kalarak Diyarbakır surlarını aşamayan Şeyh Said geri çekilerek isyana son vermek zorunda kaldı.
Yenilgi
Diyarbakır’da başarı elde edilemeyince Şeyh Said ve birlikleri geri çekildiler. Birliklerine köye dönmelerini, kendilerininse İran’a geçip davalarını dünyaya anlatıp destek arayacaklarını açıkladı. Örgütün kurucuları arasında olan Binbaşı Kasım, ayaklanmanın her aşamasında bilgileri Türk ordusuna iletiyordu. Nitekim Şeyh Said’in sonunu hazırlayan da o oldu. Şeyh Said ve beraberindeki 25 isyancı, İran’a kaçamadan bacanağı Binbaşı Kasım’ın pusu kurduğu Çarpuh köprüsünde, 15 Nisan 1925 tarihinde yakalandılar ve Türk ordusuna teslim edildiler.
Şeyh Said 5 Mayıs 1925’te yargılanmak üzere Diyarbakır’a gönderildi. 26 Mayısta yargılama başladı. Yargılama öncesinde savcı Ahmet Süreyya Örgeevren, Şeyh Said’e “Kürt sorununa değinmemesini”, sadece “sorulan sorulara cevap vermesini”, böylece “affedileceklerini” söylüyordu. Savcı isyanın nedenini Kürt sorunundan kopartıp, “dinsel düzen kurma ve Sultanlığı ihya” olarak saptama peşindeydi. Şeyh Said ve diğer isyancılar ifadelerinde “bağımsız Kürt Devletine” neredeyse hiç değinmediler. Ancak TC tüm Kürtlere ağır bir ders verme fırsatını yakalamıştı bir kez. Savcı tarafından verilen tüm namus sözlerine karşın, 27 Haziranda idam kararı açıklandı. 28 Haziranda 49 kişi idam edildi.
İdamlara Fransız, İngiliz ve Amerikalılar dahil, dünyanın çeşitli ülkelerinden gelmiş gazeteciler tanıklık ediyordu. 1970 yılında toplu mezarlarının üzerine Subay Okulu inşa edildi!
İdamların ardından Kürt illerine yönelik katliamlar başladı. İsyana destek olsun olmasın her aşiret kırımdan geçiriliyordu. Köylüler zorunlu göç kapsamında Batıya sürülüyordu. Kürt köylerine göçmenler yerleştirilerek asimilasyon kaldığı yerden devam ettirildi. Kürt yoktu, Türk vardı! On binlerce insan öldürüldü, binlercesi tutuklandı. Dört yıl boyunca olağanüstü hal yasaları egemen kaldı. Güneş Dil Teorisi (dünyadaki tüm diller Türkçeden türemiştir!) ve Türk Tarih Tezi (dünyadaki ırkların tümü Türktür!) türünden ırkçı görüşler zorla benimsetilmeye başlandı.
Kürt Ulusunun Kendi Kaderini Tayin Hakkı Engellenemez
74 yıl aradan sonra TC, 29. Kürt isyanının önderi Abdullah Öcalan’a idam kararını, 28 Haziran 1999’da, yani Şeyh Said’i idam ettiği günde verdi. Türk burjuva devletinin tarihsel hafızası yerindeydi doğrusu!
Kürt sorunu gündemin ilk sırasındaki yerini korumaya devam ediyor. Irak işgali dolayısıyla bir kez daha canlanan Kürt Devleti düşüncesi, Kürtleri yıllar yılı baskı altında tutan çevre ülkelerin korkulu rüyası haline gelmiş durumda. Suriye Newroz ayında Qamışlı’da Kürtlere yönelik katliama girişti. İran’da Kürtlere yönelik baskılar arttırıldı. Türk ordusu Kürt illerine yönelik askeri operasyonlara başladı.
Sömürge statüsünde kalmış bir halk, özgürlüğü için onlarca kez ayaklandı. Ne var ki, Kuzey Kürdistan’daki Kürt burjuva sınıfının korkak, reformist ve uzlaşmacı karakteri ortada. Irak Kürdistanı’ndaki Barzani ve Talabani’nin tüm politikası da Kürt halkının devrimci potansiyelini dizginlemek, emperyalist çıkarların güdümünde siyaset yapmaktan ibaret.
Ancak Kürt ulusal sorununun burjuva karakterdeki çözümü dahi şimdiki durumdan ileriye atılmış büyük bir adımı temsil edecektir. Kürt mülk sahibi sınıfların ulusal devrimci bir çizgiden uzak durmalarının kökeninde, Ortadoğu gibi bir barut fıçısının tam merkezinde, tüm siyasal dengeleri sarsabilecek bir devrimci yükselişin kendilerini de silip süpürmesinden duydukları korku yatıyor. Gecikmiş ulusal burjuva devrimlerinin yazgısı bu! Mülk sahibi sınıflar, emekçi yığınlardan duydukları korku nedeniyle, onların canlarını feda ederek yükselttikleri mücadeleyi, küçük tavizler koparmak için bir pazarlık malzemesi yapmaktan çekinmiyorlar.
Bir kez daha ortaya çıkıyor ki, Kürt işçi sınıfı mücadelenin gerçek ve fiili önderi durumuna gelmedikçe, Kürt emekçi yığınlarının özgürlük hayalleri gerçekleşmeyecek. Kürt işçi sınıfının devrimci savaşımı toplumsal devrimi de beraberinde getirecek potansiyele sahip.
Tüm dünya işçilerinin olduğu gibi, Kürt, Türk, Arap, ve İranlı işçilerin de çıkarları ortaktır. İster Kürt halkının ezilen bir ulus olma durumundan kurtulmaları olsun, ister Türk işçilerin açlık, yoksulluk ve sömürüden kurtulmaları olsun, isterse de Iraklı işçilerin ABD ve müttefiklerin işgalinden kurtulmaları olsun, tüm bunlar ancak Ortadoğulu işçi ve emekçilerinin ortak mücadelesi ile başarıya ulaşabilir.
Ulusal, bölgesel ve dünya ölçeğinde başarının temel koşulu işçilerin uluslararası birliğinden, örgütlülüğünden ve mücadelesinden geçiyor.
Kürtlere Özgürlük! Kürt Ulusuna Bağımsız Devlet Kurma Hakkı!
Kürtçeye Tam Özgürlük!
Yaşasın İşçilerin Uluslararası Birliği!
ŞEYH SAİD
Şeyh Said 1865 yılında Erzurum�un ilçesi Hınıs�a bağlı Kolhisar Köyü�nde dünyaya geldi. Babasının adı Şeyh Mahmut Fevzi�dir. Şeyh Said�in ailesi köklü ve büyük ailelerdendir. Ailesi daha Osmanlı Padişahı 4. Murat döneminde, düşman saldırılarıyla karşılaşır. Sultan 1639�da Şeyh Said�in dedesi Seyyid Haşim�i katleder. 1639�da Kürdistan�ın, Kasr-ı Şirin antlaşmasıyla iki parçaya ayrılır. Olabilir ki Seyyid Haşim de bu duruma karşı çıktığı için şehit edilmiştir.
Şeyh Said�in dedeleri şu silsileyle geliyor: Mele Haydar, Mele Kasım, Şeyh Ali Septi Amedi, Şeyh Mahmut Fevzi. Şeyh Mahmut Fevzi Palu�dan Hınıs�a gidip Hınıs�ın köyü Kolhisar�ı satın alır ve orada yerleşir. Şeyh Mehmûd Fevzi�nin yedi oğlu olur. Bunlar; Şeyh Said, Şeyh Bahaddin, Şeyh Diyaeddin, Şeyh Necmeddin, Şeyh Tahir, Şeyh Mehdi ve Şeyh Abdurrahim�dir.
Babasının ölümünden sonra bu büyük ailenin bütün sorumluluğu Şeyh Said�in üzerine kalır. Şeyh Said�in ailesi çok zengindi. Sürüleri vardı ve bu sürülerini Erzurum�dan ta Halep�e, Musul�a, Şam�a kadar götürüyordu. Şeyh Said bu arada hem ticaret yapıyor hem de gittiği yerlerde insanlarla ilişki geliştiriyordu. Bundan dolayı onu tanıyanlar ve sevenler çoktu. Kürdistan�da bir çok insan onun etkisinde kalıyordu. Birinci Dünya Savaşı sırasında bir çok Kürt yerinden yurdundan göç ettirilir. Bu dönemlerde Osmanlı, onu ve ailesini de sürmek isterler ama dönemin kaymakamını Şeyh Said tehdit eder ve ondan çekindikleri için Ona ve ailesine karışamazlar.
Şeyh Said'din Eğitimi
Şeyh Said ilim öğrenmek için medreseye başlar. Muş, Malazgirt, Hınıs ve Palu�da eğitimini tamamlar. Şeyh Said bilinçli ve akıllı bir insandı. Köy köy gezip İslami ve ulusal mücadele bilincini insanlara vermeye çalışır. Kürdistan Teali Cemiyeti�ne üye olur. Osmanlı�nın yıkılıp Cumhuriyetin kurulmasıyla beraber Cumhuriyetin kurucuları gerçek yüzlerini göstererek İslam ve Kürt karşıtlığına dayalı politikalarını gün yüzüne çıkarırlar. Bu da Şeyh Said�in çabalarını artırır. O, bu durumda artık yerinde duramazdı. Gün çalışma günüydü.
Rêxistina Azadî, 1921�de Kürdistan Teali Cemiyeti�nin kapatılması üzerine açılır. Cemiyetin başkanı Cibranlı Albay Halit Bey idi. O, Şeyh Said�in kayın biraderiydi. Cibranlı Halit, ikinci Abdulhamit�in açtığı Aşiret Mektepleri�nde okumuştu ve iyi bir askerdi. Bu cemiyete daha sonra Hacı Musa Bey, Cibranlı Halit Bey, Hasenanlı Halit ve başkaları da katıldılar. Bitlis mebusu Yusuf Ziya 1923 yılının yaz mevsimi sonunda Şeyh Sait ile görüştü ve görüşmede bir Kürt ayaklanması örgütlemek ve bu amaçla örgütlenmeye hız vermek istediklerini belirtirler. Şeyh Sait Kürdistan�da büyük bir etkiye sahip olduğu için Rêxistina Azadî�ye davet edilir.
Örgütlenme
Azadi cemiyetinin örgütlenme yapısı, beş kişilik gizli gruplar şeklindeydi; örgüt üyeleri birbirlerini parola isimleri ile tanıyordu. İlişkiler gizli yollardan daha yüksek bir heyet üyesinin aracılığıyla sağlanıyordu. Cemiyet'in başkanı Albay Cibranli Halit Bey'di. Kürd coğrafyasının her bölgesindeki, (Botan, Garzan ve Midyat) aşiret reisleri ve tanınmış etkin şahsiyetlerle temas kurup ayaklanmayı bütün Kürd coğrafyasını kapsayacak şekilde önüne koyan cemiyet planlamalarını bu temelde belirlemiştir.
Kürt coğrafyasının 23 şehrinde şubeler kuran Azadi, silahlı ayaklanmayla Kürdistan'ın bağımsızlığını ilan etmeyi amaçlıyordu. Hareketin hedef kitlesi başlangıçta Kürt aydınları, Kürt yurtseverleri, Kürt şeyhleri ve Kürt aşiret reisleridir. Bu bağlamda Mutki Aşireti Reisi Hacı Musa, dört Hamidiye Alayının başı olan Hesenan Aşireti Reisi Albay Halid Beyi'in de aralarında bulunduğu çok sayıda aşiret reisi cemiyete destek veriyordu. Azadi örgütüne desteğin artması olağan bir durumdu. Çünkü Lozan antlaşmasının imzalanmasıyla Hilafetin lağvedilmesi arasında geçen sürede, bir dizi İslam Dışı ve Anti-Kürt uygulamalar gerçekleştirilmişti. Bunların dışında, ekonomik durum da vahimdi ve son idari taksimattan sonra eski vilayetler kaldırılmış, eski sancakların başına da valiler atanmıştı. Valiler eski valiler kadar zorba ve yeteneksizdi.
Yapılan örgütlenme çalışmalarının ulusal niteliğini görebilmek için, o dönemlerde Kürdistan'ın diğer bölgelerindeki gelişmelere dikkat çekmek gerekir:
Güney Kürdistan'da Barzaniler 1923 yılına kadar aralıksız İngilizlere ve Araplara karşı savaşmıştı. Mahmut Berzenci Güney Kürdistan'da 1922 yılında ayaklanmış ve Kürdistan Krallığını ikinci kere ilan etmişti. İngilizlerin yoğun saldırılarına da 1930 yılına kadar karşı koymuştu Direnişten dolayı Barzan bölgesi harabeye dönmüş, halk yorgun düşmüştü.
Doğu Kürdistan'da ise Rıza Şah iktidarı, Simko ile baş edememiş ve Kürt bölgesine Simko'yu vali tayin ederek kısmi bir özerklik vermişti. Bu durum 1930'lara kadar devam etmişti.
O dönemki bu gelişmelerden anlaşılacağı üzere Azadi örgütü çalışmalara başlamadan önce diğer parçalarda da ulusal başkaldırılar olmakta ve bunun oluşturduğu hava Türkiye’deki Kürt ulusal dinamiklerini de etkileyip harekete geçirmekteydi. Zaten 1921 yılındaki Koçgiri ayaklanması da sıcaklığını ve etkilerini hala hissettirmekteydi.
Kürdistan'daki örgütlenmenin başını aynı zamanda mebus (milletvekili) olan Yusuf Ziya çekiyordu. Yusuf Ziya Ankara'dan İstanbul'a giderek değişik muhalif gruplarla görüşmeler yaptıktan sonra Erzurum'a geçiyor, gerek konumu ve gerekse de ilişkileri bağlamında Kürdistan'daki çalışmalarda merkezi bir rol oynuyordu.
Cemiyet, Kürt halkı üzerinde büyük etkisi olan ve büyük bir servete sahip olan Seyh Sait'i örgütlemeye özel önem verdi.
Yusuf Ziya, sosyal, siyasal ve ekonomik olarak büyük bir aileden gelen; toplum içindeki saygınlığı yüksek olan ve yetkin bir otoriteye sahip olan Şeyh Sait'le görüşmeye gider.Yapılan görüşmelerde Kürt ayaklanmasının birlikte örgütlenmesi ve bir eşgüdüm sağlanması konusunda anlaşılır. Suriye'deki bazı Kürt aşiretleri de silahlandırılır ve Milletler Cemiyeti'ne (BM) Suriye aracılığıyla Kürtlere yardım edilmesini isteyen bir mesaj gönderilmesi kararlaştırılır.
Öte yandan Azadi örgütü çalışmalarına özellikle ordu içindeki Kürt subaylarını kazanarak devam etmektedir. Hareketin üye ve sempatizanları gittikçe arttığından, Hareketin önderleri yöneticilerin dikkatini çekmemek için kararları dar toplantılarda ve gizlilik içinde alıyorlardı. 1924 yılında Nasturi isyanı çıkmış ve isyanı bastırmaya giden 18. alayın içinde Azadi örgütü üyeleri Yüzbaşı İhsan Nuri, Vanlı Rasim, Hurşit, Tevfik Cemil, Bitlis mebusu Yusuf Ziya Bey'in kardeşi Teğmen Rıza ve bir çok Kürt yurtsever asker bulunmaktaydı. (Nuri Dersimi'den aktarılıyor. Hıdır Göktaş, Kürtler İsyan-Tenkil, sayfa 53, Alan Yayıncılık, 3. Basım, İstanbul, Ekim 1991)
Beytüşşebap Ayaklanması
Yusuf Ziya Bey'in, kardeşi Teğmen Rıza'ya çektiği ve işlerin yolunda gittiği, örgütlenmenin yakında tamamlanacağı ve başkaldırıya az kaldığını şifreli olarak açıklayan telgraf, Teğmen Rıza,Yüzbaşı İhsan Nuri ve onların diğer arkadaşları tarafından, 'başkaldırının başlatılmasına…' olarak yanlış bir şekilde anlaşıldığı için 3-4 Eylül 1924'te Yüzbaşı İhsan Nuri, 3 teğmen ve 350 asker birliklerinden firar edip dağlara çekilerek Beytüşşebap ayaklanmasını başlattılar.
Bu ayaklanma haberine rağmen bölgenin başka bir yerinde herhangi bir başkaldırı olmadığı gibi, ayaklanma hazırlıkları içinde olan civar aşiretlerde de bir kımıldanma da olmadı. Dağda başkaldırı halinde olan İhsan Nuri ve arkadaşları, bir savaş olmadığı için, komutasındaki askerleri terhis ederek, Suriye üzerinden Güney Kürdistan'a geçtiler. Bu olaydan sonra Azadi'nin önde gelen isimleri Cibranlı Xalid Bey, Yusuf Ziya Bey, Dr. Fuad, Mutkanlı Hacı Musa ve daha birçok yurtsever Kürt tutuklandı ve yargılanmak üzere Bitlis'e götürüldüler. Bu olay üzerine Şeyh Sait cemiyetin başına geçirildi ve hazırlıklara daha bir hızla devam edildi.
Birinci Kongre
1924'te yapılan örgütün ilk kongresinde Kürdistan'da silahlı bir ayaklanmayı başlatmak için gerekli hazırlıkları ve planlamaları yapacak, ilişkileri kuracak komisyonların oluşturulmasına karar verilmiştir. Bu kongreden sonra çalışmalara hızla başlanmış, yönetime muhalif kişilerle görüşülmüş, Mahmud Berzenci ve Simko yardımıyla aşiretler silahlandırılmıştır. Şeyh Sait'in oğlu Ali Rıza'nın 1924 Kasım'ında Halep'de katıldığı kongreye, Türkiye, Suriye ve Irak'tan çok sayıda Kürt katıldı. Türkiyedeki Kürtlerin durumu ayrıntılı olarak tartışıldı. Burada yine başkaldırının silahlı olması gerektiği üzerinde görüş birliğine varıldı. Toplantıda Türkiye Kürtlerinin başkaldırının başlangıç tarihinin 21 Mart 1925'te(Newroz Bayramı) olması kararı alındı.
Rêxistina Azadi'ye üye kişiler halkın ileri gelenlerinden oluşmaktaydı.
Üyeler:
Diyarbakır: Cemil Paşazade Ekrem Bey, Dr Fuad, Binbaşı Mustafa Bey, Kaymakam Adnan Bey, Abdulgani Bey, Dr Nesim Bey
Erzurum: Miralay Halid Bey, Kaymakam Selim Bey, Kaymakam Küçük Kazım Bey, Kaymakam Arif Bey, Abdülhuda Cafer Bey, Arslan Bey, Miralay Küçük Ragıp Bey,Yüzbaşı Reşit Bey, Hacı Mevlüt Efendi, Hacı Dursun Efendi, Rüştü Efendi
İstanbul: Seyyid Abdulkadir Efendi, Avukat Abdurrahim Bey
Kars: Yüzbaşı Tevfik Efendi
Beyazıd: Şeyh İbrahim
Malazgirt: Haydaranlı Kör Hüseyin Paşa
Varto: Hesananlı Halit Bey
Muş: Yusuf Ziya Bey, Binbaşı Hacı Hasan Bey, Şırnak'lı Abdurrahman Ağa, Hacı Dursun Ağa
Van: Said-i Nursi'nin Kardeşi Molla Abdulmecit Efendi, Sa'dun Bey, Binbaşı Arif Bey, Arif'in Kardeşi Ali Bey, Ertuşi Aşiretinden Lezgin Ağa ve Kardeşi Ebubekir, Gevdan Aşiretinden İsmail Ağa, Manhuran Aşiretinden Ömer Ağa, Şıkak Aşiretinden İsmailağa (Sımko), Berverdi Aşiretinden Şeyh Abdurrahman Efendi, Şahin Ağa, Jirikan Aşiretinden Yahya Ağa
Siirt: Yüzbaşı İhsan Bey, Hacı Abdullah Efendi, Derviş Bey, Kaymakam Rezzak Bey, Miralay Veysi Bey, Eruh Aşiretinden Yakup Ağa
Şırnak: Hacı Bayram Aşireti Reisi Süleyman Ağa
Cizre: Hacı Dursun Efendi, Abdulvahap Efendi, Abdulmutalip Efendi
Mardin: Hacı Hıdır Bey, Kaymakam Hıdır Bey (Dersimli), Ramo Ağa, Milan Aşiretinden Eyüp Bey, İsa Ağa, Dakuri Aşiretinden İbrahim Ağa, Faris Ağa, Milli Aşiretinden Mahmud Bey
Erzincan: Kangörzade Ali Haydar
Bitlis: Hacı Musa ve Oğulları, Cemilê Çeto, Şeyh Selahattin, Garzan Aşiretinden Mustafa Ağa ve Oğlu Ali Ağa.
Örgütün niteliğine bakacak olursak, Kürt aristokrat, şeyh ve beyleri yönetici durumundadırlar. Üst düzeyde, yöneticilik görevlerini onlarla paylaşan subaylar vardır. Eski Hamidiye Alayları'nın Kürt kumandanları da örgütte yer almışlardır.
İkinci Kongre
Örgütün 2. kongresi 1925 başlarında Çan'da yapılır. Katılanların çoğu Bingöl civarındaki Dımılî aşiretlerinden ve şeyhlerden oluşmaktadır. Şeyh Sait tereddütlere karşın, artık geri dönüşün mümkün olmayacağını ve ayaklanmanın Mart'ta planlandığı gibi gerçekleşeceğini belirtir. Akabinde hazırlıkları başlatmak için Lice, Hani, Piran (Dicle), Palo bölgelerine geziye başlar.
Hani'de içlerinde Hanili Salih Bey’in de bulunduğu hareketin ileri gelenleriyle bir toplantı gerçekleştirir ve atılacak adımlar netleştirilir.
Artık ayaklanmanın askeri planlamaları hazırlanmış ve her bölgeye cephe komutanları atanmıştır. Şeyh Sait ayaklanmaya genel komutanlık edecektir. Şeyh Sait bir yandan oğlunu aşiret reislerine göndererek destek aramakta, bir yandan da kendisi köy köy gezerek halkı kıyama çağırmaktaydı.
Ayaklanma Erken Başlıyor
Şeyh Sait bu gezilerinden birinde Piran'da oturan kardeşi Abdurrahim'in evine adamlarıyla birlikte misafir oldu. 8 Şubat 1925 günü Piran köyünde halkla askerler arasında bir çatışma meydana geldi. Şeyh Sait henüz genel bir ayaklanmaya hazır olunmadığını biliyordu. Bu nedenle Piran'da meydana gelen bu olayın büyümesini engellemek için hemen Darahini'ye (Genç) gitti. Fakat olayı duyan kardeşi Şeyh Tahir, 10 Şubat'ta Lice postanesine el koydu. 11 Şubat'ta Darahini'ye gelerek el koyduğu bütün para ve belgeleri Şeyh Sait'e teslim etti. Bu iki olay ayaklanmanın başlamasına neden oldu ve daha önce yapılan planı sekteye uğrattı. Şeyh Sait vaktinden önce başlayan bu ayaklanmanın başına geçti Bunun üzerine sistem 23 Şubat'ta sıkıyönetim ilan etti. M. Kemal Başbakan Fethi Okyar'ı istifa ettirterek, yerine 2 Mart'ta İsmet İnönü'yü getirdi. Birkaç gün içinde hükümete geniş yetkiler veren Takrir-i Sükun kanunu çıkarıldı, İstiklal Mahkemeleri kuruldu..
Önce Bağdat'a giden demiryolunu kullanmak için Fransızlardan özel izinle 35-50 bin civarında jandarma ve özel birlikler bölgeye sevk edildi. Bölgeye hava bombardımanları yapıldı. Bazı aşiretler ile işbirliği yapıldı.
Mart ayının sonlarına kadar, ayaklanma genel hatlarıyla Kürtlerin lehine gitti. Şeyh Sait'in yaptığı geziler sırasında yüzlerce silahlı Kürdün kendilerine katılmasında ve onu bağırlarına basmalarından anlaşıldı ki, Kürtler içinde bir ulusal başkaldırının zemini vardı. Şeyh ve mollaların ileri gelenlerinden büyük bir kesim, destek vermek için Şeyh Sait'in yanında yer aldı.
Ayaklanmanın Genişlemesi
Birçok alan kurtarıldıktan sonra Şeyh Sait adamlarından bazılarını Bitlis'te tutuklu bulunan Azadi önderlerinin kurtarılması için yolladı. Ama sistem bunu anlar anlamaz Mart 1925'te Azadi önderlerini göstermelik bir şekilde yargılayarak idam cezasına çarptırdı.. Böylece örgütün kurucu önderi Cibranlı Halit ve arkadaşları idam edilerek örgüt başsız bırakılmaya çalışıldı.
Diyarbakır yakınlarında bulunan Şeyh Sait, 10 Mart'tan itibaren kuzeye ve batıya doğru kapsamlı bir hareket başlattı, Silvan, Hazro, Ergani ve Çermiği'yi ele geçirdikten sonra Siverek'e doğru yöneldi. Mart'ın ortalarından itibaren ayaklanmanın yeniden şiddetini arttırmasıyla, Van Gölü'nün batısından başlayarak tüm Türkiye’de Kürtlerin yaşadığı topraklar, Şeyh Sait'in bağlılarının eline geçmişti. Yeniden karşı saldırıya geçen bir Türk birliğini püskürttükten sonra Bingöl'ü ve Kiğı'yı ele geçirdiler. Doğu'da Bulanık ve Malazgirt'e kadar ilerlediler. Siirt'in kuzeyindeki Silvan kentini ele geçirip, Mardin'e yöneldiler. Batıda Malatya'ya ulaşıp kenti saflara katmaya çalıştılar.
Bundan sonra Şeyh Sait kuvvetleri esas hedef olan Diyarbakır üzerine yürüdü. Şeyh Sait on bin adamı ile Diyarbakır'ı kuşattı. Kuşatılan Diyarbakır düşürülemedi. Şex Sait’in kuvvetleri 27 Mart 1925 günü geri çekilmek zorunda kaldılar.
Darahini, Lice ve Çapakçur üçgenine çekilen Mücahitler küçük gruplara ayrılarak gerilla savaşına başladı.
Cibran aşiretinin ileri gelenlerinden Binbaşı Kasım’ın ihbarı üzerine 14 Nisan 1925 günü Şeyh Sait, Muş'un kuzeyinde Murat nehrini geçmeye çalışırken yakalandı. 28 Haziran 1925'te Şeyh Sait ve 47 lider asılarak idam edildi. Bu süreçte binlerce insan katledildi.
İstiklal mahkemelerinde yüzlerce insan idam edildi. Şeyh Sait'in torunu Muhammed Kasım Fırat, Şeyh Sait kıyamında 80 bin insanın katledildiğini bildirmektedir. Ayrıca Kasım Fırat, eski ismi Darahini olan Genç ilçesinde Zikti aşiretinin toplu mezarlarının da halen bulunduğunu belirtmektedir. Yaşayan canlı şahitler ise, Şeyh Sait Kıyamında evlere toplatılarak, diri diri yakılan, güçsüz çocuk ve kadınlardan, dinamitlerle parçalanan suçsuz insanlardan, ağaçların arasında gizlenmeye çalışırken, üzerlerine benzin dökülerek, ateşe verilen kadınlardan söz etmektedirler.
Sonuç olarak Kürt coğrafyasında insanlarıyla beraber yüz seksen iki köy yakılmıştı. Bu arada ayaklananların hepsi hemen yakalanmadı. Dağılan kuvvetlerin bir kısmı, 1927 Ağrı ayaklanmasına kadar küçük gruplar halinde gerilla mücadelesi vermişler ve teslim olmamışlardır.
----------------------------------------------------------------------
Kürt Ulusunun Kendi Kaderini Tayin Hakkı Engellenemez
Şeyh Said ve 47 yoldaşı, önderlik ettikleri Kürt ayaklanmasından ötürü, 28 Haziran 1925 günü TC devleti tarafından asılmışlardı. Kemalist diktatörlük idamların ardından, isyana destek olsun olmasın Kürt köylerine yönelik toplu katliamlara girişti. Kadın, çocuk ve genç ayrımı yapılmaksızın on binlerce yoksul Kürt öldürüldü, göçe zorlandı ve tutuklandı.
İsyanları engelleyemeyen Kemalist burjuva diktatörlük, Kürt sorununu gizlemek, yok saymak, unutturmak amacıyla çeşit çeşit teoriler icat edip durdu. Kürtlerin “dağlı Türkler” oldukları, “Kürtçe diye bir dil olmadığı”, Kürt sözcüğünün “karda yürürken çıkarılan kart-kurt sesinden kaynaklandığı”, Kürtlere Bozkurt Atatürk ve milli şef İnönü’nün “medeniyet götürmek için sefer düzenledikleri”, Kürtlerin “mağarada yaşayan, kuyruklu insanlar” oldukları, “en iyi Kürdün ölü Kürt olduğu”, Kürt isyanlarının “dış mihrakların bir oyunu” olduğu, Kürt liderlerinin “terörist”, “bölücü” ve “bebek katili” oldukları, aslında ülkemizde Kürt ve Türk arasında hiçbir ayrım olmadığı, Kürtlerin başbakan dahi oldukları vb. söylendi, yazıldı, çizildi.
Resmi tarihin perdesini araladığımızda hiçbir olayın söylendiği, yazıldığı veya anlatıldığı gibi olmadığı ortaya çıkıyor. Yıllar yılı masum, mazlum edebiyatı yaptıkları hemen her olayın ardından, asıl katillerin, canilerin, teröristlerin bizzat burjuva TC ve onun kolluk güçleri olduğu görülüyor. Burjuvazi tarih yazarken daima kendini haklı çıkarıyor. Ezilen uluslar ve işçi sınıfıysa daima bölücü ve dış mihrakların oyuncağı olmuş vahşi teröristler olarak ortaya konuluyor.
TC’nin resmi tarihçileri, en büyük uydurmalarını, masa başı tarih yazımını, kara çalmalarını, çarpıtmalarını Kürtler konusunda icat etti. Sayısı on milyonları bulan ve Ortadoğu’nun en kadim halklarından olan bir halk, bir kalem darbesiyle yok sayıldı. Kemalist diktatörlükten bu yana işbaşına gelen her hükümet bu yalanı dağ gibi büyüttü. Geldiğimiz noktada resmi televizyonlarda Kürtçe yayın, dilin adı dahi anılmaksızın yapılıyor. Kürtler tarihin üvey evlatları olarak, her hak isteklerinde kurşunla karşılanarak yok sayılmaya devam ediliyor.
Şimdi sermaye sınıfı Kürt sorununu kendi çıkarlarının basit bir manivelâsı yapmakta, AB sürecinde göstermelik uygulamalarla, ceberut devlet geleneğini şirin göstermeye çalışmakta.
Resmi tarihin iddiaları, bir başka deyişle burjuva söylemi, düşüncesi ve ideolojisi, Kürt sorunu konusunda yıllar yılı egemenliğini devam ettirdi. Dönemin Komintern’i ve TKP tavrını Kemalist diktatörlükten yana belirlemişti. ’68 kuşağı önderlerinin çoğu Kemalizmin etkisindeydi. 2000’li yıllarda dahi, Kürt sorunu konusunda, kendisini “komünist”, “Marksist” vb. sıfatlarla adlandıran parti ve grupların çoğu Kemalist ideolojiden etkilenmekten kurtulamadı ve kurtulamıyorlar.
Osmanlı İmparatorluğu, TC ve Kürtler
Osmanlı İmparatorluğu 19. yüzyıla gücünü yitirerek girmişti. Kapitalizm karşısında yelkenleri suya indirmek zorunda kalıyor, Avrupa’nın askeri üstünlüğüne karşı koyamıyor ve imparatorluk içindeki çeşitli halkların ayaklanmalarına engel olamıyordu. Birinci Dünya Savaşından yenik çıkan İmparatorluğun toprakları üzerinde 24 ayrı devlet kuruldu.
Bu süreçte, resmi tarihe göre, Kürtler 1803’ten 1914 yılına kadar 12 defa ayaklandılar.
Savaşın ardından Anadolu ve Kürdistan işgal altındaydı. Kürtler İngiliz, Fransız ve Ruslar’a karşı mücadele ediyorlardı. Antep, Maraş, Urfa ve Dersim’deki Kürt direnişleri müttefikleri geri püskürtmüştü.
Kemalistler Erzurum, Sivas ve Amasya kongrelerinde, çeşitli vaatlerle Kürtlerin tam desteğini aldılar. Kürtler 1920’deki parlamentoda kendi kimlikleriyle, kendi dilleriyle konuştular. Ne var ki, Anadolu’daki ulusal mücadele başarıya ulaşma yolunda belirgin sinyaller vermeye başladıktan sonra Kemalistler Kürt sorunundan söz etmez oldular. Ancak, daha sonra 1923’te toplanacak olan Lozan Konferansında bile, kurulacak devletin Kürtlerin ve Türklerin ortak devleti olacağı, İsmet İnönü’nün iki halkın temsilcisi olduğu konusunda Kürtlere güvenceler veriliyor ve birlik beraberlik içinde olmak gerektiği sık sık tekrarlanıyordu.
Kürdistan’ı uluslararası arenaya oturtan ilk diplomatik belge 10 Ağustos 1920 tarihinde Paris yakınlarındaki Sevr kasabasında imzalanan Sevr Anlaşmasıydı.
Lozan Anlaşmasıyla birlikte ise TC resmen tanınmış oldu, sınırları belirlendi, devletin varlığı tescil edildi. Lozan’da Kürt sorunu gündeme geldiğinde, Türk Meclisi böyle bir sorun olmadığından bahsediyordu. Birinci Dünya Savaşının galipleri Kemalist TC’nin Kürdistan’ın kuzey parçasını elde tutmasına izin vermişlerdi. Lozan Anlaşmasıyla birlikte Kürdistan emperyalistler tarafından 4 parçaya bölünmüş oluyor ve Kürtler hangi devletin boyunduruğu altına sokulmuşlarsa o kimliği benimsemeye zorlanıyorlardı.
Osmanlı İmparatorluğunda özerk beylikler halinde yaşayan Kürt halkı, TC devletinin ilanından sonra, 1924 yılında yürürlüğe konan Anayasa ile birlikte, dili, kültürü, kimliği ve bütün varlığıyla artık “yok”tu.
1925 yılında Mustafa Kemal tarafından imzalanan “Şark Islahat Planı” ile sokakta, çarşı pazarda Kürtçe konuşma yasağı uygulanıyor, yasağı çiğneyenlere ağır para cezası veriliyordu. 1925 “Şark Islahat Planı” ile Kürtlerin dili, kültürü yasaklanıyor, varlıkları inkâr ediliyor, onlara “sen hiç olmadın” denilerek boyunlarından aşağı “Türk” kimliği asılıyordu.
Hizbe Azadiye Kürdistan ve Şeyh Said Ayaklanması
Hizbe Azadiye Kürdistan (Kürdistan Özgürlük Cemiyeti) 1923 yılının Haziran ayında, Erzurum’da kuruldu. Kürt Teali Cemiyetinin, Cumhuriyetin ilanından sonra yasaklanıp kapatılmasının ardından Kürt aydınları Hizbe Azadiye Kürdistan örgütünü kurdular. Örgütün amacı bağımsız Kürdistan’dı. Bu amaçla hazırlıkları 1926 yılında tamamlanacak bir ayaklanma için örgütleniyordu. Örgüt yönetiminde aşiret reisleri ve şeyhlerin yanında, Kürt aydınları, ordu içindeki Kürt subayları, mülki amir ya da diğer önemli görevlerde bulunan bürokratlar yer alıyordu. Örgütün önderleri Halit Bey, Yusuf Ziya, Kasım, Hasan Basri Bey ve Şeyh Said’di. Örgüt Kürdistan’ın birçok bölgesinde örgütlenme ve ayaklanma çağrısı yapıyordu.
Örgütün önemli liderlerinden biri olan Şeyh Said, Kürtler arasında kazandığı saygınlıkla, kararları itiraz görmeyen başlıca “aracı”lardan biriydi. Kürt medreselerinde eğitim görmüş, dönemin en iyi din tedrisinden geçmiş, Arap-İslam felsefesinin yanında eski Yunan felsefesiyle mantık derslerini de okumuştu. Kürtlerde sahip olunan koyun sayısı zenginlik ölçüsüydü. Bu açıdan bakıldığında Şeyh Said, varlıklıydı. O sürüye değil sürülere sahipti. Sürülerini Musul, Şam, Halep pazarlarına götürüp satıyordu.
1910’lu yıllardan itibaren Kürt sorunuyla ilgilenen Şeyh Said, bütün Kürtleri tek amaç etrafında birleştirmek üzere yöre yöre, köy köy dolaşıyor, yetişemediklerine mektuplar yazıyor, Şam ve Halep yolculuklarında Kürt sorununu konuşuyor, taraftar topluyordu.
Örgütün isyan hazırlıklarından haberdar olan TC; Halit Bey, Yusuf Ziya ve Hacı Musa başta olmak üzere örgütün önemli liderlerini, ayaklanmadan önce tutukladı. Önderlerinin erkenden yakalanmasıyla örgütün bel kemiği kırılmış, adeta ne yapacağını bilemez hale gelmişti. Dışarıda Şeyh Said tek başına kalmıştı. Üstelik isyan hazırlıkları henüz yeni başlamıştı. Gerekli silah, teçhizat, eğitilmiş insan yoktu. Ankara şimdi Şeyh Said’in peşindeydi. Önceki liderleri halktan tecrit ederek, tek başınayken tutuklamıştı. Aynı yöntemi uygulamak için askerler ifadesini almak üzere Şeyh Said’i Bingöl’e çağırıyordu. Komplo tutmadı. Şeyh ifade vermek üzere ilçe karakoluna gideceğini söyledi. Askerler geri adım atıp, ifade için karakola götürdüler. İfadesinin alınmasından sonra Şeyh Said sıkı göz hapsine alındı. Her adımı jandarmalarca izleniyordu. Şeyh Said gizlice Piran köyüne kaçtı. 13 Şubat 1925 tarihinde köy jandarmalarca sarıldı. Subaylar üç kaçağı tutuklamak bahanesiyle Şeyh Said’i provokasyona zorluyorlardı. Şeyh’in üzerine yürüyen subayın ve yanındakilerin vurulması, isyanı başlatan kıvılcım oldu.
Şeyh Said ve beraberindekiler Genç il merkezini ve Hani bucağını işgal ederek, resmi binalara Kürt bayraklarını asmışlardı. Yayınladıkları ilk bildiride, Kürtleri birlik içinde ayaklanmaya çağırıyorlardı. Birlikler üçe ayrılmıştı. Doğu Cephesi komutanlığını Şeyh Abdullah yürütüyordu. Varto alındıktan sonra, Erzurum ardından Bitlis alınacaktı. Bitlis’te tutuklu bulunan örgütün üç önemli lideri Halit Bey, Yusuf Ziya ve Hacı Musa kurtarılacaktı. Şeyh Şerif Elazığ, Malatya ve Dersim’i ele geçirecekti. Şeyh Said ise merkez gücü kontrol ediyordu. Hedef Diyarbakır’dı. Şehir ele geçirildikten sonra başkent ilan edilecekti.
Bingöl ve Elazığ kolayca ele geçirilmişti. Asıl çatışma sahası ise Diyarbakır’dı. Şeyh Said Diyarbakır surlarını elindeki oldukça yetersiz silahla aşamıyordu. İl merkezinde TC’nin tuttuğu kiralık adamlar kendilerini “Şeyh Said’in askerleriyiz” diye tanıtarak dehşet saçıyorlardı. Gerekli örgütlemeden uzak olan Diyarbakır, içeriden ayaklanmacılara destek vermeyerek tarafsız kalınca, isyan adım adım gerilemeye başladı.
Ankara hükümeti isyan karşısında sıkıyönetim ilan etti. Ardından M. Kemal tarafından “yumuşak” bulunan Fehti Okyar hükümeti yerine İsmet İnönü’nün sert, faşizan hükümeti kuruldu. Hükümetin ilk icraatı “Takrir-i Sükün Kanunu”nu çıkartmak oldu. Kanun hükümete olağanüstü yetkiler tanıyordu. Yasanın bir ürünü olan İstiklal Mahkemelerinde idam kararları, hiçbir hukuki prosedür uygulanmaksızın alelacele veriliyordu. Mahkemelerin merkezi olan Ankara ve Diyarbakır tam anlamıyla diktatörlük yasalarıyla yönetilmeye başlandı. Her türlü muhalif ses acımasızca susturuluyordu.
İsyan karşısında İngiltere, o dönemde egemen olduğu Irak sınırını tutarak, Barzani’nin güneyden destek sunmasını önledi. Fransa Suriye sınırını kapattı ve Türk birliklerinin isyancıları arkadan kuşatmaları için demiryolunun kullanılmasına izin verdi. Buna rağmen Türk resmi tarihi sürekli, isyanlarda bir dış mihrak olduğunu propaganda edecekti.
İsyan 3 ay sürdü. İsyanın belirleyici noktası Diyarbakır’dı. Ne var ki gerekli hazırlıktan ve destekten yoksun kalarak Diyarbakır surlarını aşamayan Şeyh Said geri çekilerek isyana son vermek zorunda kaldı.
Yenilgi
Diyarbakır’da başarı elde edilemeyince Şeyh Said ve birlikleri geri çekildiler. Birliklerine köye dönmelerini, kendilerininse İran’a geçip davalarını dünyaya anlatıp destek arayacaklarını açıkladı. Örgütün kurucuları arasında olan Binbaşı Kasım, ayaklanmanın her aşamasında bilgileri Türk ordusuna iletiyordu. Nitekim Şeyh Said’in sonunu hazırlayan da o oldu. Şeyh Said ve beraberindeki 25 isyancı, İran’a kaçamadan bacanağı Binbaşı Kasım’ın pusu kurduğu Çarpuh köprüsünde, 15 Nisan 1925 tarihinde yakalandılar ve Türk ordusuna teslim edildiler.
Şeyh Said 5 Mayıs 1925’te yargılanmak üzere Diyarbakır’a gönderildi. 26 Mayısta yargılama başladı. Yargılama öncesinde savcı Ahmet Süreyya Örgeevren, Şeyh Said’e “Kürt sorununa değinmemesini”, sadece “sorulan sorulara cevap vermesini”, böylece “affedileceklerini” söylüyordu. Savcı isyanın nedenini Kürt sorunundan kopartıp, “dinsel düzen kurma ve Sultanlığı ihya” olarak saptama peşindeydi. Şeyh Said ve diğer isyancılar ifadelerinde “bağımsız Kürt Devletine” neredeyse hiç değinmediler. Ancak TC tüm Kürtlere ağır bir ders verme fırsatını yakalamıştı bir kez. Savcı tarafından verilen tüm namus sözlerine karşın, 27 Haziranda idam kararı açıklandı. 28 Haziranda 49 kişi idam edildi.
İdamlara Fransız, İngiliz ve Amerikalılar dahil, dünyanın çeşitli ülkelerinden gelmiş gazeteciler tanıklık ediyordu. 1970 yılında toplu mezarlarının üzerine Subay Okulu inşa edildi!
İdamların ardından Kürt illerine yönelik katliamlar başladı. İsyana destek olsun olmasın her aşiret kırımdan geçiriliyordu. Köylüler zorunlu göç kapsamında Batıya sürülüyordu. Kürt köylerine göçmenler yerleştirilerek asimilasyon kaldığı yerden devam ettirildi. Kürt yoktu, Türk vardı! On binlerce insan öldürüldü, binlercesi tutuklandı. Dört yıl boyunca olağanüstü hal yasaları egemen kaldı. Güneş Dil Teorisi (dünyadaki tüm diller Türkçeden türemiştir!) ve Türk Tarih Tezi (dünyadaki ırkların tümü Türktür!) türünden ırkçı görüşler zorla benimsetilmeye başlandı.
Kürt Ulusunun Kendi Kaderini Tayin Hakkı Engellenemez
74 yıl aradan sonra TC, 29. Kürt isyanının önderi Abdullah Öcalan’a idam kararını, 28 Haziran 1999’da, yani Şeyh Said’i idam ettiği günde verdi. Türk burjuva devletinin tarihsel hafızası yerindeydi doğrusu!
Kürt sorunu gündemin ilk sırasındaki yerini korumaya devam ediyor. Irak işgali dolayısıyla bir kez daha canlanan Kürt Devleti düşüncesi, Kürtleri yıllar yılı baskı altında tutan çevre ülkelerin korkulu rüyası haline gelmiş durumda. Suriye Newroz ayında Qamışlı’da Kürtlere yönelik katliama girişti. İran’da Kürtlere yönelik baskılar arttırıldı. Türk ordusu Kürt illerine yönelik askeri operasyonlara başladı.
Sömürge statüsünde kalmış bir halk, özgürlüğü için onlarca kez ayaklandı. Ne var ki, Kuzey Kürdistan’daki Kürt burjuva sınıfının korkak, reformist ve uzlaşmacı karakteri ortada. Irak Kürdistanı’ndaki Barzani ve Talabani’nin tüm politikası da Kürt halkının devrimci potansiyelini dizginlemek, emperyalist çıkarların güdümünde siyaset yapmaktan ibaret.
Ancak Kürt ulusal sorununun burjuva karakterdeki çözümü dahi şimdiki durumdan ileriye atılmış büyük bir adımı temsil edecektir. Kürt mülk sahibi sınıfların ulusal devrimci bir çizgiden uzak durmalarının kökeninde, Ortadoğu gibi bir barut fıçısının tam merkezinde, tüm siyasal dengeleri sarsabilecek bir devrimci yükselişin kendilerini de silip süpürmesinden duydukları korku yatıyor. Gecikmiş ulusal burjuva devrimlerinin yazgısı bu! Mülk sahibi sınıflar, emekçi yığınlardan duydukları korku nedeniyle, onların canlarını feda ederek yükselttikleri mücadeleyi, küçük tavizler koparmak için bir pazarlık malzemesi yapmaktan çekinmiyorlar.
Bir kez daha ortaya çıkıyor ki, Kürt işçi sınıfı mücadelenin gerçek ve fiili önderi durumuna gelmedikçe, Kürt emekçi yığınlarının özgürlük hayalleri gerçekleşmeyecek. Kürt işçi sınıfının devrimci savaşımı toplumsal devrimi de beraberinde getirecek potansiyele sahip.
Tüm dünya işçilerinin olduğu gibi, Kürt, Türk, Arap, ve İranlı işçilerin de çıkarları ortaktır. İster Kürt halkının ezilen bir ulus olma durumundan kurtulmaları olsun, ister Türk işçilerin açlık, yoksulluk ve sömürüden kurtulmaları olsun, isterse de Iraklı işçilerin ABD ve müttefiklerin işgalinden kurtulmaları olsun, tüm bunlar ancak Ortadoğulu işçi ve emekçilerinin ortak mücadelesi ile başarıya ulaşabilir.
Ulusal, bölgesel ve dünya ölçeğinde başarının temel koşulu işçilerin uluslararası birliğinden, örgütlülüğünden ve mücadelesinden geçiyor.
Kürtlere Özgürlük! Kürt Ulusuna Bağımsız Devlet Kurma Hakkı!
Kürtçeye Tam Özgürlük!
Yaşasın İşçilerin Uluslararası Birliği!
ŞEYH SAİD
Şeyh Said 1865 yılında Erzurum�un ilçesi Hınıs�a bağlı Kolhisar Köyü�nde dünyaya geldi. Babasının adı Şeyh Mahmut Fevzi�dir. Şeyh Said�in ailesi köklü ve büyük ailelerdendir. Ailesi daha Osmanlı Padişahı 4. Murat döneminde, düşman saldırılarıyla karşılaşır. Sultan 1639�da Şeyh Said�in dedesi Seyyid Haşim�i katleder. 1639�da Kürdistan�ın, Kasr-ı Şirin antlaşmasıyla iki parçaya ayrılır. Olabilir ki Seyyid Haşim de bu duruma karşı çıktığı için şehit edilmiştir.
Şeyh Said�in dedeleri şu silsileyle geliyor: Mele Haydar, Mele Kasım, Şeyh Ali Septi Amedi, Şeyh Mahmut Fevzi. Şeyh Mahmut Fevzi Palu�dan Hınıs�a gidip Hınıs�ın köyü Kolhisar�ı satın alır ve orada yerleşir. Şeyh Mehmûd Fevzi�nin yedi oğlu olur. Bunlar; Şeyh Said, Şeyh Bahaddin, Şeyh Diyaeddin, Şeyh Necmeddin, Şeyh Tahir, Şeyh Mehdi ve Şeyh Abdurrahim�dir.
Babasının ölümünden sonra bu büyük ailenin bütün sorumluluğu Şeyh Said�in üzerine kalır. Şeyh Said�in ailesi çok zengindi. Sürüleri vardı ve bu sürülerini Erzurum�dan ta Halep�e, Musul�a, Şam�a kadar götürüyordu. Şeyh Said bu arada hem ticaret yapıyor hem de gittiği yerlerde insanlarla ilişki geliştiriyordu. Bundan dolayı onu tanıyanlar ve sevenler çoktu. Kürdistan�da bir çok insan onun etkisinde kalıyordu. Birinci Dünya Savaşı sırasında bir çok Kürt yerinden yurdundan göç ettirilir. Bu dönemlerde Osmanlı, onu ve ailesini de sürmek isterler ama dönemin kaymakamını Şeyh Said tehdit eder ve ondan çekindikleri için Ona ve ailesine karışamazlar.
Şeyh Said'din Eğitimi
Şeyh Said ilim öğrenmek için medreseye başlar. Muş, Malazgirt, Hınıs ve Palu�da eğitimini tamamlar. Şeyh Said bilinçli ve akıllı bir insandı. Köy köy gezip İslami ve ulusal mücadele bilincini insanlara vermeye çalışır. Kürdistan Teali Cemiyeti�ne üye olur. Osmanlı�nın yıkılıp Cumhuriyetin kurulmasıyla beraber Cumhuriyetin kurucuları gerçek yüzlerini göstererek İslam ve Kürt karşıtlığına dayalı politikalarını gün yüzüne çıkarırlar. Bu da Şeyh Said�in çabalarını artırır. O, bu durumda artık yerinde duramazdı. Gün çalışma günüydü.
Rêxistina Azadî, 1921�de Kürdistan Teali Cemiyeti�nin kapatılması üzerine açılır. Cemiyetin başkanı Cibranlı Albay Halit Bey idi. O, Şeyh Said�in kayın biraderiydi. Cibranlı Halit, ikinci Abdulhamit�in açtığı Aşiret Mektepleri�nde okumuştu ve iyi bir askerdi. Bu cemiyete daha sonra Hacı Musa Bey, Cibranlı Halit Bey, Hasenanlı Halit ve başkaları da katıldılar. Bitlis mebusu Yusuf Ziya 1923 yılının yaz mevsimi sonunda Şeyh Sait ile görüştü ve görüşmede bir Kürt ayaklanması örgütlemek ve bu amaçla örgütlenmeye hız vermek istediklerini belirtirler. Şeyh Sait Kürdistan�da büyük bir etkiye sahip olduğu için Rêxistina Azadî�ye davet edilir.
Abonneren op:
Posts (Atom)